U ZIT ECHT NIET AAN UW EIGEN STUURTJE!

De neurowetenschappers zijn op vandaag dé grote ontdekkingsreizigers in en rond ons  menselijke brein. Maar voor we in hun zich snel ontwikkelende vak een kijkje nemen, even terug naar “onze biologische roots”. De creationisten onder ons raadt ik aan om de volgende paragraaf maar niet te lezen. Want dat is slecht voor de bloeddruk.

-Van Afrikaanse apen, evolutie en emigratie… tot aan vandaag

U weet dat wij afstammen van de homo sapiens, die rechtop ging lopen in Oost-Afrika in de buurt van Ethiopië. Van daar uit gingen we, zo’n honderdduizend jaren geleden, op weg naar Europa (toen ook al dus!) en het schijnt dat we daar de Neanderthaler tegen kwamen waarmee we een tijdje omgingen. Tot deze uitstierf en wij ”overbleven”. Niemand weet overigens of wij iets met dat verdwijnen van die arme Neanderthaler van doen hadden..

DNA-experts weten al langer dat wij genetisch erg veel lijken op twee apensoorten: de bonobo’s en de chimpansees. Ook is nu bekend dat de “evolutionaire scheiding” van “ons” en de bonobo’s, zo’n 4,5 miljoen jaar geleden is begonnen… Wij lijken overigens genetisch zelfs meer op de bonobo’s dan zij op de chimpansees lijken! Dat schijnt te komen omdat ca 1,5 miljoen jaar geleden de rivier de Congo ontstond, die beide apensoorten “fysiek” van elkaar scheidde.

Dit alles schrijft het prestigieuze tijdschrift Nature recent, en nog meer. Het gen met de code SGRAP2x, deed onze ontwikkeling verschillen van die van de andere primaten en dat speelde zich af in enkele miljoenen jaren. Zo’n 1 miljoen jaar geleden was dit gen er ook de oorzaak van dat onze hersens zo groot werden, waardoor het mogelijk (maar ook noodzakelijk!) werd dat wij zo lang moesten en konden leren voor we volwassen waren.. Daar ligt dus de basis van het genie van de mens.., de “naakte aap”. En nu kijken mensen met zeer sophisticated machines in de hersens van hun medemensen, om de mysterieuze werking van dat grote orgaan eindelijk eens te ontrafelen…     

-Die neurowetenschappers en hun MRI-machines.

De techneuten van de digitale sector ontwikkelden de MRI-machines en de allernieuwste generatie, is een stuk geweldig gereedschap (dat wel enkele tonnen euro’s per exemplaar kost). Zo’n MRI zou je kunnen vergelijken met een soort GPS voor de aardse ontdekkingsreizigers. En Columbus zou “America” met zo’n ding op zijn roer in enkele weekjes hebben gevonden..

Een van de laatste vondsten via deze MRI’s is, dat als wij ons brein op “rust zetten”, -dat heet in hun vak “resting state activity=RSA”-, dat ongehoorzame brein helemaal niet op die ruststand gaat! Het gaat hoogstens 5% minder snel draaien; dat zag men aan de bloedtoevoer onder de schedel. Ook doet het dan wat speciale dingen; op een frequentie van ca 40 Herz (dichtbij de netstroomfrekwentie van 50 of 60 Hertz). Het houdt dan namelijk vooral de verbindingswegen tussen hersenonderdelen fris, dus in staat van “stand-by. Net zoals het bandietenmaatje met stilstaande auto, de motor laat draaien, om op het vluchtmoment als een razende te kunnen wegscheuren… En áls het brein dan aan de slag moet, maakt het razendsnel de keuze uit een aantal actiemodellen, afhankelijk van de,- in een split-second,- ingeschatte situatie.

Als u ooit, zoals ik deed, een jonge, wat wilde kat aanraakte die in diepe slaap is, en die flits-reactie zag (en ook voelde, ai), dan weet u wat ik bedoel. Het leek toen op een muizenval die in een flits dichtklapte…

Die RSA-state is wezenlijk voor het fit houden van en ook voor de reorganisatie van de hele hersenwinkel, dus voor het efficiënt en clean houden van ons besturingssysteem. Het was voor de experts een ware verrassing dat echt te kunnen “zien en te kunnen meten” met die MRI’s.!

U begrijpt: omdat ze er nu echt “in” kunnen kijken (en in alle detail) moesten stapels veronderstellingen over hoe onze hersenen zouden werken, daarna meteen op de hoop van “foute modellen” of “verkeerde hypothesen”. Alles over de hersens ging dus (weer) eens op de schop!

-Ook Mercedes zat een halve eeuw fout met zijn diesels.

Dieselmotor

Ooit maakte ik mee, in een conferentiezaal in Londen, dat een ontwikkelingsingenieur van Mercedes de zaal vol ingenieurs een filmpje liet zien van het verbrandingsproces in de cilinder van een Mercedes dieselmotor… Het was opgenomen met een high-speed camera en werd op gewone langzame speed voor ons afgedraaid… De zaal vol techneuten kreeg te zien en te horen dat Mercedes al 50 jaar dieselmotoren ontwierp met totaal foute uitgangspunten. Men had dus een totaal verkeerd model van die zelfontbranding in zo’n cilinder… Dat was nooit eerder echt iemand opgevallen tót men er echt met het menselijke oog naar kon kijken! Een revolutie in dieselland was hier dus het grote gevolg en deed de motor met een reuze sprong vooruit gaan.  

-Nu dus ook een revolutie over de idee van “de menselijke vrije wil”

Velen denken: de mens heeft een vrije wil en kan dus kiezen en dus ook óf goed óf kwaad doen. De streng protestante predestinatie-aanhangers zien dat overigens niet zo: die zeggen dat God uitmaakt wat u en ik doen en laten. En ook dat we daar zelf niets aan kunnen veranderen.

Spinoza, -die met die door hem geslepen lenzen helaas niet in de hersens kon kijken-, had opvallend genoeg, een zeer apart idee over hoe het gedragssysteem van de mens werkte. De mens, zei hij, is ten prooi aan een voortdurende stroom van impulsen binnen in hem, en hij is dus onophoudelijk bezig, met daarop te reageren. Dus met het beantwoorden van de gestelde vraag. En geeft als antwoord :  “OK, dat doe ik dus ” óf  “Nee, dat doe ik dus niet”…. Het is in onze geest een wat nerveuze boel dus.

Wij plannen en kiezen dus ons gedrag niet zelf, maar gedragen ons conform de door ons “toegelaten” (en dus niet zelf uitgevonden!) impulsen, die voortdurend in ons opkomen…. Dat is dus heel andere koek, dan die eenvoudige “eigen vrije wil theorie”...

-Dus die arme Diederik en Marc zaten zo ook dat regeringsakkoord te bakken?

Ja dus, al moeten we er ook bij zeggen, dat hun (en onze) onze opvoeding en de eigen training er toe leiden dat we dat we “vele keuze-mechanismen/technieken ontwikkelden”. Dus dat we, met normen en waarden die we ontdekten/leerden in de hand, onze “remmen” en onze wilskracht trainden om “fout geachte pulsen” te onderdrukken. Daarom stonden we ook zo vaak “in de hoek” en kregen we regelmatig “educatieve tikken” en standjes en preken... Wie dat onvoldoende leerde ging en gaat dus regelmatig in de fout; hij leeft “puls gestuurd” en dat kan heel wild er uit zien.

Dus wat wij doorzettingsvermogen noemen is eigenlijk niks anders dan adequaat ontwikkeld “remvermogen”:  vooral nee zeggen dus. De via intensieve training aangeleerde “structuren voor ons gedrag” zijn dé hulpmiddelen om onze keuzes goed en consistent te maken uit die voortdurende opborrelende stroom aan impulsen. Uiteraard zijn dat ook onbewuste reacties op wat zich onze omgeving afspeelt!

Dit werpt nogal een ander licht over de naakte aap en voor vele onder ons is dat mogelijk net zoiets naars als de paus ooit ervoer toen Copernicus zei dat hij ontdekte, dat de aarde om de zon draaide en niet andersom! Dat kostte hem, zoals bekend, bijna zijn hachje in die nogal onwetenschappelijke tijden! Ook al kon hij het met sterrenkijkers bewijzen, dat kón niet waar zijn! Het paste gewoon niet “bij de leer”. Basta dus en zeker niet die leer bijstellen!

-Het zoeken naar een passend mensbeeld..

Spinoza

Als wij zo dus eigenlijk functioneren, dan moeten we nogal wat van ons mensbeeld bijstellen. Omdat Spinoza dat al eerder ontdekte en aannam,  is bij hem te rade gaan dus best interessant. Hij had zich een zeer tolerante, begrijpende en opgewekte houding aangemeten ten opzichte van de hem omringende mensen. Ook hij zag ze voortdurend in hun vechtpartij tegen al die lastige opwellingen bezig en dacht dus veel na over hoe je de mens kon helpen met het beter voeren die “interne strijd”. En dacht ook na over hoe je moest omgaan met het (vele) kwaad dat mensen regelmatig aanrichtten.

Zijn overtuiging werd dat een mens “tot aan het einde van zijn dagen” dus moest studeren en nadenken over de wereld en haar bewoners. Hij moest zich bekwamen in het zo goed en volledig mogelijk begrijpen van zichzelf en de ander. Eigenlijk van de hele natuur, waarvan de mens een onderdeel was… Dus hij zag “eruditie” als het machtigste middel tegen het kwaad… Je kan dat natuurlijk ook “beschaving” noemen. En vóór u Spinoza bijzet in de “linkse watjesclub” nog dit: hij was echt zeer duidelijk over misdadigers. Die moesten gewoon worden opgepakt en gestraft en zo nodig ook “uit de roulatie” worden genomen door “de overheid”.

-Wat te doen met die verwilderende en losgeslagen mensen?

Dit model van de mensen helpt mij vaker om het schokkende gedrag van mensen in een oorlog of een groot conflict te kunnen begrijpen en ook te kunnen “voorspellen”. Geweld zien en ervaren is een intensieve externe impuls. En die roept uiteraard sterke geweldsimpulsen als reactie op. In de chaos die er bij geweld hoort, is het ‘onderdrukken van de foute impuls” dus vaak bovenmenselijk moeilijk geworden.

Daarom prefereren wij ook een rechtssysteem met een “onafhankelijke, afstandelijke rechter” en niet de aanpak van het “ter plekke lynchen”. De rechter moet nadenken en afwegen over bewijs, omstandigheden en strafmaat. Met een beschaafde controle op zijn impulsen, want ook hij is

“maar een gewoon mens”.

Dus ik denk vaak: wie een oorlog (of fors geweld) begint, moet rekenen met navenant wrede reacties. Daarom moet een oorlog of ander geweld ook het laatste middel zijn om een kettingreactie of een infernale spiraal te voorkomen… Uiterst actueel in het Syrië en Irak van vandaag en ook in het religieuze geweld in Nigeria, Soedan, Egypte en nu ook weer in Birma.

-Leren over wat de mens en mensheid is, zal dus meer vrede brengen?

Dat is denk ik uiteindelijk de enige weg: meer en beter begrijpen van hoe mens en natuur “in elkaar steken”. Dus bravo voor onze neurowetenschappers en IRM-bouwers! Al betekent het helaas ook dat onze geweldsmiddelen en -methoden perfecter en meer vernietigend worden door diezelfde kennis. Want we gaan natuurlijk ooit meemaken dat er een soort “draagbare IRM” wordt uitgevonden die, natuurlijk,  in een I-phone past. En waarmee u de hersenactie bij ander  tegenover u, kunt volgen: een soort van hightech leugen/emotie-detector dus, die u kan waarschuwen, maar die een kwaadwillende ook zou kunnen inzetten om geweld bij u op te roepen… Discussies hierover zijn al oud en blijven actueel: zie die over publiek wapenbezit in de VS met zijn NRA-fanaten!

Deze benadering is ook nogal interessant als je nadenkt over het steeds maar toenemend geweld ook in onze westerse wereld. Immers deze theorie leert ons dat er een steeds slechter “remmechanisme” zit in vele medemensen die daardoor uiterst impuls gedreven reageren.. Korte lontjes en losse handjes dus. Vanwege gebrek aan… ja opvoeding, opleiding en training in selfcontrol..

Betere opleiding van vrouwen bleek ook het meest effectieve middel om vrouwenonderdrukking en te hoge geboortecijfers te bestrijden. Dat is intussen in vele (ontwikkelings)landen duidelijk waar te nemen. Dus zal zelfs ook de taliban tenslotte ooit worden getemd als er tegenover hen meer kennis en inzicht komt te staan...

Discussies van dit type blijven nodig en nuttig en het is denkbaar dat verder neurowetenschappelijk onderzoek ooit een meerderheid kan overtuigen van een andere idee over wapenbezit en ook over moderne vrouwenrechten.

-Dus is “werken aan een wijzere wereld”, onze primaire opdracht!

Uit dit alles kun je concluderen dat we er alles aan moeten doen om opleiding, kennis en inzicht voor alle mensen mogelijk te maken. Ook omdat dat geweld en oorlogen kan voorkomen en bestrijden en dus dat er echt een betere wereld mogelijk is.

Iemand schreef recent, (ik vergat waar), dat als je een verband legt tussen de groei van de mensheid in de laatste eeuwen en de omvang van het geweld op de wereld, er sprake is van een relatieve afname… En dat zou alles te maken hebben met het (in het algemeen) toenemende opleidingsniveau en ook met de (relatieve) afname van de armoede en honger. Die ook als iets zeer bedreigends en geweldadigs moeten worden gezien.  We mogen er best trots op zijn dat er van de nu 7 miljard aardbewoners nog “maar” zo’n 850 miljoen (= ruim 10%) arm en hongerig is en dat is nogal wat beter dan 50 jaar geleden!

-Poging tot een algemene conclusie

Wonderen bestaan niet en de nog steeds sneller toenemende wetenschap en technologie laten ons steeds vaker zien, wat achter wonderen steekt. Mensen ontwikkelen zich steeds meer wereldwijd en we krijgen ook de armoede en de onwetendheid langzaam beter klein. Dat leidt ook,-en nu dus al!-,  tot afname van de groei van de wereldbevolking. We gaan qua groeisnelheid op “nul” rond de 9 miljard, ergens in de 2^e helft van de 21^e eeuw. Onze kennis van produceren van voedsel en goederen en diensten (op een steeds “productievere wijze), neemt ook razendsnel toe. Daarmee ook onze mogelijk tot welvaart én tegelijk daarmee komt er ook meer vrije tijd. Dus ook tot de mogelijkheid om op allerlei manieren om meer en ook “goedkoper en “en masse” te leren”. Waarbij moderne technologie ook weer effectief kan helpen. Zie Internet, Wikipedia, elektronische boeken, elektronische spelen (spelend leren), goedkoop reizen, etc.

Dus is mijn conclusie onontkoombaar: als we maar wereldwijd en over langere termijn durven kijken zien we dat de mensheid wel vóóruit gaat! Daarbij is les één, dat wie nog niet doorheeft dat wereldwijd kijken nu “onvermijdelijk” is geworden, per direct op een stoomcursus “wereld kennis” moet worden ingeschreven! Onwetendheid moet dus gewoon wettelijk verboden worden en mijn part ook “strafbaar” gesteld worden en dus van “staatswege worden bestreden. Net zoals we mensen opnieuw op rij-examen sturen die er al rijdend en zootje van maakten.

Tenslotte is er nog een ontwikkeling die troost kan geven: de evolutie van de mensheid gaat ook onverminderd verder. Dat kunt u zien als u die razendsnelle kleinkinderen ziet omgaan met allerlei moderne hulpmiddelen maar ook met onze de complexe moderne wereld. Ze kunnen, zeggen wetenschappers, veel meer informatie-handling aan dan ooit eerder door mensen werd vertoond.

Echternachprocessie

Dus die hersens van ons, waarvan zegt men meer dan de helft “stil staat”, gaan ons blijvend helpen. Wij kunnen dus met zijn allen best een leuk stel aardbewoners worden, maar dat gaat nog wel even duren! Want het verloop zal blijven lijken op “een Echternach-processie”; dus twee stappen voorwaarts en dan weer een achterwaarts…(we doen nu in het westen nu effe “die stap achterwaarts” dus). Immers, dat aanstormende “nogal domme populisme” is die stap achteruit en gelukkig  zien we hier en daar nu al een beetje dat het deze “volksziekte” aan populariteit gaat verliezen…    

               

Maar,

          de zon heeft niets van doen met bonobo’s of chimpansees al zag zij wel hoe de Homo Sapiens rechtop ging staan daar in Oost-Afrika. Zij gedraagt zich gewoon, (en ook al een eeuwigheid), volgens de wetten van de natuurkunde en wijkt daar maar niet vanaf. Ook hier kijken wij met een soort van “MRI-scanners” (hier radiotelescopen geheten) naar haar wereld en zijn mechanismen. En we vinden daarbij ook van alles aan nieuws: recent nog een planeet met vier zonnetjes! Een very hot friend dus van onze eigen aarde..

Of er vanaf de big bang ook nog evolutionairs gebeurt in de ruimte van de zon is mij niet duidelijk: al zegt men dat over miljarden van jaren de fusieprocessen op de zon ook gaan stoppen. Dus lijkt ook de zon aan veranderingen blootgesteld.

Er zit dus ook niets anders op dan dat wij mensen die ruimte daarboven maar blijven verkennen, net als de neuro-wetenschappers dat met onze hersens doen. Mogelijk wacht ons dus ook ooit de schok van het ontdekken van andere levende wezens… Die mogelijk verder zijn dan wij en al langer in vrede leven omdat ze met zijn allen een hoog niveau van eruditie hebben bereikt… Zou dat dan even goed uitkomen! Dan hoeven we zelfs niet bang te zijn voor een “Star-war”! Dus laten we ons best maar doen en bij dat studeren ook maar wat zon op ons laten schijnen.

Neem dus weer uw zonnebadjes en zie de toekomst op termijn maar wat positiever. Immers wij, onze generatie, had al een halve eeuw hoge welvaart, geen honger en  bijna ook geen oorlog dichtbij… Tot het weer even afzakte. Eigenlijk ook een stukje bewijs dat vrede  ook langer kan…

Ik wens u als steeds weer de nodige zon en optimisme toe. En vrede op onze aarde natuurlijk....

8 december  2012

L’EXCEPTION FRANÇAISE

FRANSE WEETJES

-Wat citaten na het nieuwe regeringsprogramma.

* Parijs de hondenkop, ja, maar ook vooral melkkoe! Dat volgt uit het nationale principe van de solidariteit.

*Meer belastingen, meer regels en minder vrijheid én  minder schulden: dat is de kern.

*De groei is nu veel lager dan in de 70-er jaren en het tekort heeft dat nooit opgelost.

*De president heeft de keuze tussen: effectief optreden en worden verguisd of uitbundig zijn en worden ontslagen.

-Nu droomt nog maar 8% van de Fransen om te gaan ondernemen. In 2008 was dat nog 31%!

-Thierry Lepaon zal Thibault in maart 2013 opvolgen als baas van de vakbond CGT. Het kiezen werd een ware veldslag van diverse kandidaten. LePaon (52 jaar)had veel aan netwerken gedaan en komt uit de industrie. Hij is warmer dan Thibault heet het en dat is winst. Maar hij zal ook erg handig moeten zijn om het wespennest CGT een beetje in het gareel te houden. Gelukkig begint hij te werken met Hollande, die dichterbij zou moeten staan.

-De Fransen en ook velen in het buitenland staan verbijsterd te kijken naar de economische koers van Hollande die deze in zijn persconferentie half november nog eens bevestigde. Zoals ook zijn claim van 3% tekort in 2013, wat geen mens meer kan geloven. We zullen het gaan meemaken…

-De TV komt nu al in 35% van de gevallen in huis via het internet of de kabel… en voor nog maar 45% door de ether (veelal digitaal + “hertzien”) . Via de satelliet boog het naar beneden op een niveau van onder de 20%...  Natuurlijk zijn de tablets, de I-phones nu ook TV-geschikt en ook komt het verschoven TV-kijken snel in. De wisselwerking consumentenmode en technologie doet het hele beeld wat TV en radio betreft ook weer eens ferm kiepen. We trachten het bij te houden: wij hebben ze alle drie…

-Nu dubbele mandaten niet meer mag verliezen veel burgervaders inkomsten. En dus zijn waterleveranciers bang dat gemeenten de regie van de waterdistributie terug gaan nemen omdat de burgervaders zo weer een voorzittersbaantje erbij kunnen nemen (de watervoorziening in hun stad dus!) en zo hun salaris weer wat opkrikken…  Tja zo gaat dat.

-De Taxe Foncière steeg van 2006 tot 2011 met liefst 21% wat meer dan twee keer de inflatie is…

LES RESTOS DU COEUR

Zo heten de “restaurants voor de armen en de behoeftigen” die je in Frankrijk vindt in de wintertijd. Zo’n 63000 vrijwilligers met ca. 2000 plekken (waaronder 100 vrachtauto’s die maaltijden uitdelen) bedienden in 2011 870.000 personen die 115 miljoen maaltijden verorberden. Deze vereniging werd opgericht door Coluche de clownachtige artiest die zelfs nog even presidentskandidaat was… Hij overleed maar vele gingen verder ook artiesten die met hun optreden in het kader van Les Enfoirés zo’n 1/3 van het budget bij elkaar brengen. De EU geeft ca 20% en de rest komt als giften van Fransen; particulieren en bedrijven. Zo worden veel werkelozen geholpen (=30% van hen die komen), eenoudergezinnen (40%) en ouderen 10%. Dit jaar ziet het er slechter uit omdat de Fransen voor 53% minder gaan uitgeven aan hulp en ook omdat Brussel geen begroting kon afhameren…  Na 28 jaar van bestaan stijgt het aantal dat hun hulp nodig heeft (ca. 5 à 7 %) en worden de middelen krapper… Dat hadden niet veel mensen gedacht voor 2012…!

DE FRANSE VERZORGINGSSTAAT IS (OOK) VOORBIJ?

Dat horen de Fransen nu ook uit het eigen bedrijfsleven terwijl Hollande “het Franse sociale model” nog ferm verdedigt… Het rapport Gallois was niet extreem in deze maar sprak ook over “te gering concurrentievermogen”… The Economist en Moody’s kwamen ook al met vernietigende analyses en zelfs Berlijn was openlijk de les aan het lezen. Tot de PM Ayrault even naar de Duitse hoofdstad afreisde…. Vele vragen zich af waar Hollande c.s. nu eigenlijk hen willen bij zo’n massale afwijzing van hun koers. Hollande lijkt geen Franse Schröder te willen zijn maar in zijn internationale persconferentie klonk toch best wat accentverlegging door… Zie zijn prioriteiten: de werkeloosheid en het concurrentievermogen en de staatsschulden…  Dat lijkt me toch een duidelijk lijstje en dus moet je aannemen dat Hollande c.s. ook een andere koers wil varen. Maar dat nog niet openlijk kan om te grote sociale onrust te voorkomen… De logge Franse supertanker moet zachtjes afdraaien van de verzorgingsstaat; zodanig dat iedereen begrijpt dat het niet meer anders kan… Zou het dat zijn?

WAAR ZAL HOLLANDE GAAN BEZUINIGEN?

Men weet in regeringskringen nu ook dat bezuinigen zal moeten! Want waar haal je anders de beloofde 20 miljard vandaan aan verlaging op de winstbelasting van bedrijven? Het recent bekend gemaakte trucje van het “credit d’impot” dat moet dienen om de concurrentiekracht een zet te geven. CSG en TVA zijn niet zo’n neutrale mogelijkheden er zal anders en meer gevonden moeten worden…  Hoe kom je dus aan 60 miljard minder uitgaven aan 12,5 miljard minder dus per jaar?  Dus op 20 december komt het interministeriële comité bij elkaar met de fraaie naam: Modernisation de l’action publique”. Er lijken een dozijn opties de revue te gaan passeren die dag. Daar is punt één de “formation professionelle” die door de vakbonden wordt uitgevoerd en wel voor 31 miljard! Ook is er de “politique familiale” die in totaal 61 miljard kost waaronder het beroemde “Quotient familial” bij de Impot sur le revenu…  En er is het ondoorzichtige pakket van wel 1500 subsidies aan het bedrijfsleven voor totaal 116 miljard. Idem in de woonpolitiek die totaal 40 miljard opslokt… Het zal de eerste keer zijn dat de regering en nu van linkse huize, echt gaat zoeken naar bezuinigingen! De financiële wereld kijkt toe en dat weten Hollande c.s. nu heel goed…

DE HAAT IN DE POLITIEK

Er was grote herrie in de partij van Sarkozy na de nederlaag: twee opvolgers vochten wekenlang op afgrijselijke wijze om het voorzitterschap van de partij. Arbitrage van een oude wijze hielp niet dus moest Sarkozy zelf uit zijn rust stappen en er zich ferm mee bemoeien…  En dat was aanleiding voor Le Point om eens een rijtje van soortgelijke ”haat-explosies” in de historie te maken. En dan zie je in Frankrijk het “duo” Chirac en Giscard met zijn vele anekdotes; zij kunnen elkaar al  36 jaar niet uitstaan.  Zoals het feit dat Giscard zijn post steeds deed als Chirac sprak.. toen hij eerste minister was onder president Chirac… En dan was er ook de driejarige herrie Pompidou-Chaban-Delmas.. nadat de laatste een soort tegenspeech tegen een eerdere speech van de president had gehouden… (1969). Dan Chirac-Balladur waarbij Sarkozy van kamp wisselde en de rechtse partij ook werd gespleten (1995). En niet te vergeten Sarkozy en De Villepin beide minister onder Juppé die elkaar alles aandeden tot rechtszaken toe. In de PS waren het ooit ook Jospin en Fabius en nog recent Aubry-Royal die niet door één deur konden en dat lieten merken. Maar ook Le Pen die ruzie had met Mégret , die dat zwaar moest bezuren. Een zeer harde was ook de herrie Mitterand-Rocard. De eerste zei ooit over de tweede: Wat een cultuurbarbaar!... Waar ze elkaar ontmoetten was het steeds en meteen herrie.  Tijdens de revolutie waren het Robespierre en La Fayette . De eerste zei:  La Fayette is het grootste gevaar ooit voor onze vrijheid..

Maar ook in andere landen zijn er van dit soort anti-duo’s bekend. Stalin en Trotzky liep af met de dood van de tweede..  Ook Bormann en Göring waar Hitler heel wat mee te stellen kreeg. En Kennedy met Nixon ook al: Kennedy zei over hem: “het is een hoerenzoon en hij is ook gevaarlijk!  In Duitsland hadden we Brandt en Strauss die echt een fors potje konden kafferen op elkaar en in Nederland werden Fortuyn en Melkert ook “beroemd”.

Het is natuurlijk niks ongewoon dat mensen elkaar niet kunnen uitstaan, maar in de politiek valt het enorm op. Want in het walhalla van de macht is de machtsstrijd altijd het hevigst… En sportiviteit is een zeldzaam verschijnsel in deze sferen.

GAAT HET VERANDEREN VAN DE SCHOOLTIJDEN ECHT GEBEUREN?

De nieuwe minister wilde het meteen al in 2013 doen: de “gewone” vijfdaagse schoolweek invoeren. Dus maandag t/m vrijdag en dus zaterdag niet naar school maar wel woensdag… Iets waar heel Frankrijk al jaren op wacht, omdat de ouders de vrije zaterdag al lang ook kennen.  En daarbij zal dus ook de schooldag met een uur worden verkort.  Maar ai dat valt dus tegen! Want dat grapje kost de gemeenten veel geld omdat die de kids een uur langer per dag moeten opvangen…  Men rekende uit:  ruim 500 miljoen per jaar! Dus nu gaat het gespreid worden over twee jaar die invoering… en wie weet loopt het dus nog ergens vast.

Even wat schoolhistorie: 1894 1338 uur school per jaar en 30 uur per week. 1922: de grote vakantie gaat van 6 naar 8 weken. 1938: er komt ook een Kerstvakantie. 1969: zaterdagmiddag vrij van school en dus 27 uur les per week. 1972: woensdag vrij en niet meer donderdag… 1989: 936 uur per jaar en 26 uur per week. Gaat de verandering van de schooltijd hetzelfde drama worden als alle andere veranderingen? Mogelijk laat deze minister Peillon dat niet gebeuren…
EN HELEMAAL AAN HET STAARTJE EEN NEDERLANDS NIEUWTJE.
In het decembernummer van het blad More Than Classic (MTC) staat een reportage over de fotografische bloemstillevens van Bas Meeuws. Bas Meeuws in Media/MTC Gezien zijn verkoopsuccessen lijkt zijn kunst een goede investering te worden. Houdt die naam maar in de gaten.

LEVERT DE JACHT OP ECONOMISCHE GROEI NOG WAT OP?

Deze vraag kwelt steeds meer politici en economen, nu de crisis doorsuddert en niet meer lijkt te willen stoppen…En bezuinigen enkel nog lijkt te lukken als er groei is…

Robert Gordon, een Amerikaanse econoom, gelooft dat de groei voor de VS voorbij is. Zijn artikel: “Is US economic growth over?” baarde veel opzien. Ook omdat hij niet de eerste is met deze idee. Dus nu rijst opnieuw de vraag voor de ontwikkelde landen: hebben wij nu dan toch  alles wat we wilden en rest ons dat in stand te houden en te moderniseren?

 Stel je voor wat dat zou betekenen met nu al werkeloosheidscijfers van 5 à 10%! Dat maakte me dus echt nieuwsgierig om niet te zeggen ongerust.

De analyse van Robert Gordon.

Gordon keek naar de historie van de groei in de UK vanaf 1300 en in de VS vanaf 1906 en trok daaruit zijn conclusies. De meest opvallende is dat vóór de 18^e eeuw de groei gelijk op liep met de bevolkingsgroei en wel met ca 0,2% van het BNP per bewoner. Na 1700 liep de groei in de meest productieve landen ter wereld forser op met een topper in de jaren ná WOII (Wirtschaftwunder in Duitsland en Glorieuses Trentes in Frankrijk). Daarna werd die minder met een uitschieter tussen 1996 en 2004. En vanaf toen neemt ze af , en zie naar welk zwak niveau, op vandaag. Dus er was gedurende 2,5  eeuw eigenlijk sprake van een uitzonderlijk fenomeen in de menselijke geschiedenis. En mijn generatie beleefde dus, zegt Gordon,  de laatste 50 jaren van de groei?

-Gordon’s uitleg

De grote groei kwam vooral door de drie industriële revoluties, zegt Gordon!  De 1^e van 1750 tot 1850 was die van de stoommachine en de spoorwegen en de tweede van de grote uitvindingen als stromend water en riolering, elektriciteit, radio en telefoon. De derde was recent, die van het Internet; ze was ook bescheidener van omvang. Nogal wat dingen kunnen eenvoudig weg ook niet nóg sneller gaan of zich verder uitbreiden. Zoals vliegen, de kindersterfte of de vermindering van huishoudelijk werk…  Een grapjas zei in dit verband: hoogstens de files worden langer…

We zijn dus verzadigd en alles is er wat ons hartje begeert… En nu ontbreekt dus het werk!

-Gordon wordt echt serieus genomen!

Al acht collega Gregory Clark (Univ. van Californië) wat pessimistisch want zegt hij: ná het uitvinden van iets groots duurt het vaak 100 jaar voor er een technologische toepassing komt. Dus zegt hij: Je moet naar de wetenschappelijke vooruitgang kijken… En de wetenschap bloeit… Maar ook hij kan nu niks concreets verzinnen, slechts wat hoopvol oreren is wat we horen… Gordon waarschuwt hem dat veel productiviteitsverbeteringen een eenmalig karakter hebben: dat vrouwen en masse gaan werken gebeurt maar een keer en het “ombouwen” van landbouwers naar industrie-arbeiders idem. En de Nobelman K. Galbraith wijst er op dat in de huidige economische modellen niet de eindigheid (en de kosten) van de olie worden meegenomen. Men gaat er gewoon van uit dat de technologische ontwikkeling dat probleem “vanzelf” oplost. Hoe dan ook de grote economen van de VS nemen Gordon uiterst serieus met zijn ideeën!

Paniek in Berlijn over de snelle vergrijzing!

Begin oktober was er in Berlijn crisisberaad op initiatief van Angela Merkel en iedereen moest komen: want het land wordt een bejaardenhuis zonder jeugd! En hoe moet je dan in godsnaam de zaak, betaalbaar, draaiende houden? Zie Japan waar dat helemaal fout afloopt (staatsschuld nu al 230% v. h. BNP!) en de bevolking krimpt nu ook steeds rapper..

-Het Duitse demografische drama

Het geboorteoverschot is in Duitsland negatief: en nu al sinds 40 jaar! Dat tekort loopt naar 2050 op naar liefst -600.000! Van 1950 tot 1970 was het nog +300.000! Omdat er immigratie was daalde de bevolkingsomvang minder. De werkende bevolking daalde vanaf 2000 (toen was het 63%) naar nu 60% en zakt in 2060 zelfs terug naar 50%! De groep +65 jaar is nu gelijk aan die van < 20 jaar (beide ca 20%) maar dat zal in 2060 33% resp. 15% worden… Volle (dure) bejaardentehuizen en nog een klein clubje jeugdigen en dat kan dus niet goed gaan.

Al vele jaren is het aantal kids per vrouw daar 1,36 (Europa gem.1,58, Frankrijk 1,99). Zo’n 40% der hoog opgeleide vrouwen hebben in dit land geen kinderen meer. Het zijn dus zeker niet de armen die geen kids meer konden betalen, maar nou net de rijkere die er geen “namen”. Alle recente maatregelen leverden niets op: nee, het wordt nog steeds erger! Eind 2012 is er al een op de zeven Duitsers ouder dan 80 jaar! Want de stijgende levensverwachting van de laatste decennia speelt natuurlijk hier ook een essentiële rol. 

Ook zijn er nu al 1,3 miljoen vacatures: waaronder 60.000 ingenieurs, 25.000 informatici en 20.000 artsen. Een derde van de bedrijven zeggen dat ze niet meer het benodigde personeel kunnen werven. De gemiddelde leeftijd van de ingenieurs is nu bijna 51 jaar, wat erg hoog is. En in 2025 rekent men zelfs op 6 à 7 miljoen (!!) onvervulbare vacatures!

-Nee immigratie, ja immigratie?

Sarazzin had het nog maar pas geleden over de integratieproblemen en die lastige immigranten. Nu roept Merkel luid in Madrid zelf openlijk om de jonge ingenieurs uit Z-Europa. Ze kreeg er al 100.000 binnen en moet er zelfs 200.000 per jaar binnen halen de komende jaren.. De Duitse (export)-industrie draait op volle toeren met veel en dure inspanningen om die jeugd te lokken… Het is best wat manna voor dat negatieve geboorteoverschot, maar het zijn vooral hoger opgeleide mannen die als immigranten komen en of ze blijven is ook maar de vraag… In een klap is in enkele jaren die hele immigratiediscussie omgekiept! Nu werkt men op drie fronten: oudere werknemers langer houden (met veel zorg/voorzienigen en extrabetaling); toch maar trachten méér kids te doen worden geboren met een gerichte bevolkingspolitiek en opnieuw dus ook de immigratie. Maar de tijd wordt krap er moet méér gebeuren…  

Let wel: in Nederland dreigt hetzelfde, want het geboortecijfer is ongeveer gelijk aan het Duitse… We hoorden dus ook al van het werven van Noord-Afrikaanse jongeren voor de bejaardenzorg… Wilders c.s. hoor je nergens over nu en zo ging dat ook vele jaren in Duitsland. En zie nú barst daar de demografische bom dus echt, net als in Japan.

Wat zijn de lessen uit het bovenstaande?

-Meer mensen nodig én nieuwe vindingen met “massale” werkinhoud.

Is de groei in zijn kern dus, zoals Gordon zegt, gewoon afhankelijk van de groei in bevolkingsomvang en wordt die af en toe fors opgepept door wezenlijk nieuwe uitvindingen waarvan de mensen zich op grote schaal bedienen?

En is die groei nu dus weg, omdat nu de bevolkingsomvang terug loopt, het westen verzadigd is wat  producten en diensten betreft en omdat grote vindingen als spoorwegen, radio en TV etc. (die enorm veel werkgelegenheid opleverden) nu ontbreken? De Internetwereld kent hoge omzetten (=groei),  maar ook zeer weinig werkgelegenheid…

Rest ons dus enkel om “het bestaande in stand te houden”, dus te repareren en te moderniseren? Wat we nu met inzet van steeds meer robots en computers, kunnen doen met steeds minder mensen… Kunnen we dus hoogstens de rest van de wereld, die veel niet (voldoende) hebben,  vol stoppen met door ons gemaakte spullen? Zoals de Chinezen dat nu voor óns doen: alle witgoed etc. van Wallmart in de VS komt nu immers uit China…. Moeten we dus, om voldoende werk te houden, al die uitbestede producties terughalen uit andere landen? Maar gaan die dan ook onze huidige export naar hun weigeren?

-Zijn er grootse, echt nieuwe “massale” ontwikkelingen “in de pijplijn”?

Het aantal R&D werkers is in de wereld gigantisch gestegen en stijgt nog; het aantal octrooien explodeert. Maar er is weinig fundamentele research die ons bijvoorbeeld de kernenergie opleverde, de radio/telefoon en de trein/het vliegtuig.

Zit de grote klapper bijvoorbeeld nog verborgen in een geheel andere energievoorziening (à la kernfusietechnologie van Caderache)? Of vinden we binnenkort een isolatieproduct uit dat zeer goed isoleert en heel “gemakkelijk” op (bestaande)huizen/gebouwen is aan te brengen?

In Caderache zegt men overigens dat het nog 25 jaren zal duren, voor kernfusie een zekere zaak is. Wie weet nu nog wat “uit te vinden” van het kaliber van de spoorwegen, het vliegtuig, elektriciteit, radio/TV, de transistor etc.? Zit het misschien verborgen in de snel ontwikkelende medisch-biologische sector? Of in revolutionaire diensten?

-Kunnen we ons nog fundamenteel nieuwe producten, diensten of voorzieningen vóórstellen die ons nu mankeren?

Om een grapje te maken: Duitsland zou nu graag een “clonenindustrie” willen hebben om snel en goed veel “nieuwe Duitsers” voor hun industrie te maken…. Maar helaas, we horen of zien geen profeten die geheel nieuwe vindingen voorspellen… Grote oppeppers zouden moeten liggen op terreinen als wonen, energieproductie, transport en communicatie of massale dienstverlening (denk aan de thuiszorg…)… We zoeken massatoepassingen dus. Maar welke zijn er dan nog te bedenken?   

-Zo nee, wat zijn dan de gevolgen?

Zo er niets “groots” meer los komt, dan zal de grote groei in het westen dus achterblijven. Tenzij wij nu de nog onvervulde wensen in de rest van de wereld gaan maken en exporteren voor hun! Wat de Duitsers nu doen met hun “Machinenbau” en de luxe auto’s. En de Fransen zouden het kunnen doen met hun TGV’s en kerncentrales, waar  we nu ook Azië actief zien worden.

Maar “die anderen” hebben ook vele werkelozen en armen en willen liever hun spullen zelf maken. Nog erger: zij die dat nu al voor ons doen (in Azië) willen dat graag blijven doen… Zouden we ze dat “verbieden” dan kunnen zij ons onze export weigeren tenzij ze die producten/diensten  (nog!) niet zelf kunnen produceren.

Komt die bevolkingskrimp dan nou niet net goéd uit bij die zakkende groei?

-Minder mensen en minder produceren, dat past toch?

Is het eigenlijk niet eenvoudig: minder mensen door minder geboorten en minder producten nodig; dat gaat toch mooi  samen? Dus een NEGATIEVE groei , en een AFNAME van ons BNP , is niks erg want er zijn ook steeds minder inwoners.  

Dat lijkt een simpele, geruststellende conclusie, zo op het eerste gezicht. We passen dus onze economie gewoon effe aan op die krimpende bevolkingsomvang. En die WW gaat ook vanzelf “over” want we krijgen steeds meer vacatures door die pensioengangers en dan kunnen die werkeloze jongeren ook aan het werk op die lege plekken…

Maar we kennen ook het productiviteitsverschijnsel: meer en goedkoper maken van producten door robotisering/automatisering. Dus vervallen er ook steeds arbeidsplaatsen door betere manieren van produceren. Dus mogelijk compenseert dat de openvallende werkgelegenheid.  In de VS was er de laatste tien jaar een productiviteitsstijging van liefst 16%!  

-Zonder kids sterft een land uit.

Natuurlijk snapt u natuurlijk ook dat een blijvend negatief geboorteoverschot, een steeds verder dalende bevolking oplevert op termijn; het land sterft dan op termijn dus gewoon uit. Tenzij immigratie het land redt en ook een verdere productiviteitsverbetering die minder mensen vereist voor dezelfde productieomvang.  Dus we moeten hoe dan ook naar een evenwichtige bevolkingsopbouw terug: op naar méér  jeugd dus waardoor die “overmaat aan ouderen” wordt opgelost.

-Japan is ons voorland

Maar zie Japan: daar zit de staat intussen met een schuld van 230% van het BNP! Die echter ook voor 90% eigendom is van de Japanners zelf. Dus de staat geeft eigenlijk het spaargeld uit van de japanners… en kan dat nooit meer terug betalen, tenzij het óf zijn uitgaven zwaar vermindert maar de belastingen op peil houdt óf een andere manier vindt om veel geld te verdienen bijvoorbeeld met export van producten (of als er olie zou zitten in Japan) met de export van bodemschatten (zie Rusland, Venezuela, Noorwegen, het MO). En sarcastisch genoeg, moeten de japanners nu robots inzetten in de ouderenzorg die zo fors groeit dat er onvoldoende jonge handen aan het bed zijn te vinden. Deze “nieuwe massadienstverlening” moet dus “gerobotiseerd” worden!

-Waar zit het foutje?

Zit er toch een gemeen foutje in deze te simpele “optel- en aftrekoefening”? En vereist een moderne economie en een modern land dat wil meegaan in de vaart der volkeren een bepaalde demografische samenstelling en een bepaalde omvang aan kennis en vaardigheden? Als het “bij de tijd wil blijven”? Want als “het buitenland” mooie nieuwe dingen uitvindt en maakt en wij willen die graag ook hebben en moeten ze importeren dan moeten we dat wel kunnen betalen. En wel uit ónze export…

Krijgen we dus een golf van protectionisme en handelsoorlogen?

De populisten roepen al luid: eigen product eerst… en het aantal protectionistische maatregelen is al aan het toenemen. De VS met zijn autobanden- en kippenimportbeperkingen zijn een feit en er is al veel meer. In Frankrijk kreeg de minister van economisch herstel met zijn protectionistische prediking ook al een ferme douw van Brussel, waar men doodsbenauwd is voor protectionisme. Een open handelsland als Nederland moet zich ook echt hoeden voor populistisch gebral over protectionisme; want daarmee gooi je de eigen ruiten in als je zo sterk exportafhankelijk bent.    

          

Ons vertrouwde wereldbeeld versmelt in de  aanstormende veranderingen

We zitten midden in de ontwikkelingen van een sterk veranderende wereld, zeker ook door de economische opkomst van de vroegere “arme, onontwikkelde” landen. Daar komt nu nog dat (vooral) westerse demografische probleem overheen. Plus de ontdekking dat we de echt grote uitvindingen, innovaties etc. wel lijken te hebben gehad…

Dus: ons vertrouwde,aloude (economische) model van de wereld, versmelt in die veranderingen en het beeld wordt steeds verwarrender. Waar moeten we ons nu op richten; welke economische en geopolitieke policy is nu vereist?

Dit is ook een ware Europese vraag. Maar niemand lijkt daaraan nu bezig te zijn. De  Europese gedachte verliest eerder stevig aan aanhang. Ja, ze dreigt zelfs te verdwijnen! 

Dat ruikt dus “naar oorlog” zou mijn vader zeggen als hij er nog zou zijn. Óf komt er die andere utopische wereld met veel vrije tijd, overvloed aan spulletjes, vrede met de anderen en een goed functionerende wereldregering die ons veiligheid kan geven?

Is het is té moeilijk geworden; moeten we  er maar “gewoon uitstappen”?

-De kat uit de boom kijken?

De verleiding wordt steeds groter om alles op zijn beloop te laten en “af te wachten” wat de ontwikkelingen zullen zijn. Maar wat dat oplevert is wel goed te voorspellen! Immers de tweehonderd andere landen wachten niet af maar stomen op; zeker de BRICS c.s. . Dus is het essentieel goed te volgen wat er gebeurt en zeer betrokken te blijven. En voor Nederland is het ook zeer nodig om ons demografische probleem óók snel onder ogen te zien: wij zijn het evenbeeld van Duitsland (en Japan) met onze 1,4 kids per vrouw! Overigens geldt dat voor heel Europa (zowel oost als west!): enkel Ierland en Frankrijk hebben een gebalanceerde demografische ontwikkeling. Dus als we kiezen voor passief afwachten, de ogen sluiten in de schulp kruipen tot “ze” het weer weten, dan gaan we op weg naar het worden van een ontwikkelingsland over zo’n 50 jaar.

-Een EU is meer dan ooit nodig nu?

En dat dit alleen al een pleidooi is voor een EU en zeker ook een veilig Europa met een EU-defensie moge duidelijk zijn. En dat zeg ik mét of zónder een euro-(zone) binnen een  EU!

Er valt niet te ontkomen aan onze plek blijven bevechten en mee te doen. Want :  “vluchten kan niet meer…, want dat is de echte illusie”.

Cynisme en sarcasme bedreigen ons nu weer eens       

Heer Bommel zou nu, opnieuw de gedachte van zijn schepper Maarten Toonder kunnen verwoorden en zeggen: “Zoals mijn oude vader zei, we hebben gewoon weer behoefte aan een ferme oorlog”. De wereld verwerd tot een groot onontwarbaar kluwen van chaotische en ruziënde mensen. Zie de huidige politieke en maatschappelijke scènes van Europa (en de EU), van de VS en zelfs de G’x’-en.

Zie ook die zeer leerzame geschiedenis van ons mensen. En dan kunt u zich niet aan de gedachte onttrekken dat we, gewild of ongewild, lijken af te stevenen op een dikke plof. Die met  een dreun met veel pijn en leed, de verwarring en de onenigheid wegblaast en ons mensen weer samenbrengt.

Met een appél aan dat ene, dat supersterke dat diep in ons zit vanaf onze eerste ademtocht: die ontembare wil tot overleven. Daarom zal de geschiedenis van de homo sapiens hoe dan ook verder gaan. Op weg naar  een nieuwe clash, een nieuwe vrede en nieuwe welvaart, …  tot die slinger weer terugzwaait… Zie bijvoorbeeld de babyboom die bij het zichtbare einde van WOII begon, omdat wij mensen een ander perspectief zagen.   

Is dit te pessimistisch of toch gewoon (historisch) realistisch? Wel dat moeten we gewoon lijdzaam afwachten… Of slaan we morgen de krant open en vinden we daar dé uitvinding van het millennium die dé grote nieuwe economische boom aan zal zwengelen?

       

Maar,

          de zon is de enige die prettig voort kan leven als toeschouwer. Daar is geen sprake van uitblijvende groei, demografische onbalans en opzwiepende werkeloosheid. Het product dat de zon levert zal ook nooit obsolete worden en behoeft ook geen onderhoud of vernieuwing. De energie-export van daarboven blijft op peil en blijft ook gratis voor alle mensen en landen op aarde. Pas op eeuwige termijn is er mogelijk een kans op verzwakking van de productie en die export. Daar hoeven we dus nog geen rekening mee te houden en dat is een heerlijk gevoel. De zon en haar vriendje de maan zijn superstabiel. Er is ook geen enkele kans op protectionisme, concurrentie en een handelsoorlog. Zonne-energie is dus zowat het enige product dat de dans ontspringen zal. En de mensheid die in zijn huidige vorm tienduizenden jaren oud is weet dat het waar was en zal blijven. Kom daar maar eens om in onze chaotische wereld.

Dus koester u in die zekerheid en in haar warme straling. Filosofeer over wat we meemaken en neem u voor dat u niet gaat afhaken. Al was het maar vanwege onze kinderen en kleinkinderen, want die erven de gevolgen van wat wij nu besluiten. En u wilt toch ook niet dat ze “onze generatie” moeten aanmerken als die van de “grootste vergissing ooit”!  Zoals de chinezen dat moesten concluderen lang nadat hun land zich achter de Chinese muur terug trok na een forse ruzie met het westen die uitliep op de Boxeroorlog…en verviel in middeleeuwse toestanden.  Wie het China van nu ziet kan dus weten dat zoiets zeer is af te raden én dat die les niet nog eens moet worden geleerd… De zon zag het en kan het bevestigen!

Hoe dan ook: ik wens u nog wat mooi laatste herfstweertje toe!

30 november  2012

ALLEDAAGS UIT MARSEILLE EN DE MIDI

SAINT LÉON DE MARSEILLE?

Nee, wees gerust, mijn heiligverklaring is nog geen feit en ik zal die eer ook niet gaan beleven. Nee, Saint Léon is de patroonheilige van het stadje Sperlonga van 3700 inwoners , ook aan zee, maar tussen Napels en Rome. En hoe het komt dat nu dat de verjaardag van deze heilige ook in Marseille wordt gevierd,- al sinds 1952-,  en dat het beeld van Saint Leon zelfs  de Grand Major (onze Kathedraal, wordt binnengedragen, is gauw uitgelegd. In 1920 kwam er namelijk een groep inwoners van Sperlonga naar Le Panier om van hieruit te gaan vissen in de Rede van Marseille: Italiaanse immigranten dus die het hier prima deden. En hun nazaten zijn nog steeds een hechte groep die deze traditie in de 50-er jaren startten en die in leven hielden. Het is een jaarlijks feest in november  met een grote Italiaanse delegatie mét hun Saint Léon in de gelederen en alles is sterk religieus getint. Een fraaie mis en een processie door Le Panier zijn natuurlijk onontbeerlijk en passen bij de jaarlijkse processie van La Bonne Mère in augustus die dan ook de hele Panier wordt door gedragen. Een levende les in religieuze tradities of moet je zeggen “religieuze uitbundigheid”?  Want alles gaat op zijn Italiaans en dan zie je wat religie voor bindende kracht kan zijn… De priesters van de Grand Major zijn bijna alle Italiaans van afkomst en dat verklaart ook veel van deze warme vriendschap. Maar de relikwieën van ene Saint Lazare (de heilige Lazarus dus) worden dan ook getoond. Hij is de patroonheilige van het diocees Marseille en zijn resten worden beheerd door  De Hospitaliers van Saint-Lazare… Het toeval wil ook dat ik woon in het kwartier Saint Lazaire dat naast het station Saint Charles ligt… Zo, nu begrijpt u dat Marseille een soort van katholieke burcht was (en een beetje nog is..) en als je dan katholiek bent opgevoed zoals ik, geeft dat,- ondanks het feit dat mijn geloof niet meer echt bloeit-, toch een beetje de geur van de vele wierook die ik vroeger moest inademen. Dus schreef ik dit tekstje en zal ik, -si Dieu le veut natuurlijk-, in 2013  weer gaan kijken naar Saint Léon in rood en wit met zijn gouden tiara op. 

DE HERLEVING VAN MARSEILLE: STAD EN HAVEN.

Eerst maar de haven.

In 2000 was de economie van de haven weer eens op een dieptepunt, mede door de vele stakingen. Een havenstad is overigens supergevoelig voor de schommelingen in de wereldconjunctuur. Na 2000 werd de wederopstanding fors aangepakt nadat het statuut van de haven ferm was aangepast. De omzet is nu 88 miljoen ton (groei 3% per jaar); 36 miljoen ton olieproducten (nr. 1 van de Franse havens en nr. 3 op de wereld!) en 18,4 miljoen ton geraffineerde olieproducten (ook 1e plek Frankrijk). Idem voor metallurgische producten die 22 miljoen ton bijdragen.

We hebben hier 2,33 miljoen passagiers waarvan nu al 800.000 cruisepassagiers. De rest is de grote hoeveelheid passagiers op Noord-Afrika (t.g.v. het grote aantal Afrikanen dat hier langs komt op de reizen v.v. Afrika) en er zijn daarnaast veel ferrypassagiers voor Corsica. Er werken hier dan ook ruim 1000 personen.

De stad en het giga-project Euromediterannée.

Het werd het grootste Europese stedelijke  renovatieproject ooit: 480 hectaren, 7 miljard euro, 15.000 woonplekken, hotels, colleges en parken. Het beoogt een tweede stadscentrum te scheppen rond de Joliette. De nu bestaande toren van CMA-CMG de 3^e reder ter wereld met zijn zeer aparte ontwerp en zijn 150 meter hoog zijn daarvan het symbool. Er komen nog drie torens bij en er schieten ook een aantal prachtige musea uit de grond deels liggend aan, en omspoeld door,  de zee en alle met een fraaie architectuur. Wij wonen waar de zuidelijke grens van het project Euromediterrannée en zagen tientallen grote hijskranen in alle windrichtingen jarenlang hun werk doen. De hele omgeving werd gelift en er is een grot park in aanbouw nu rondom de Porte d’Aix; de fraaie Arc de Triomphe. De stad verheft zich nu dwars tegen de crisis in… en 2013 wordt het grote jaar dat we culturele hoofdstad zijn van Europa. Er worden ruim 10 miljoen bezoekers verwacht waarvan 1 miljoen via cruises. Dat zal de dagelijks in- en uittocht van de vele ferry’s en cruiseboten nog doen toenemen. Deze stad van tegenstellingen in rijkdom, religies en etnische afkomst, links van hart en rechts van bestuur en vrediger dan andere Franse steden vanwege zijn vijf grote minderheden bergt vele verrassingen in zich. En 2013 zal die volop tonen aan wie ze zoekt.    

DE GEBOORTE VAN DE BOULEVARD DU LITTORAL

De geboorte van een echte zeeboulevard van 2,5 km aanschouwen op mijn dagelijkse fietstochten is nog steeds een echt genot. Temeer omdat het mijn toekomstige “piste cyclable” (fietsroute) zal worden en dat zal nu niet lang meer duren. Nu ik dit schrijf half november 2012 plant men vele bomen (van elk al drie meter) op de boulevard waar nu nog zo’n dozijn aansluitingen op aan– en afvoerwegen moeten worden voltooid. De trottoirs zijn op de plekken waar “gewone huizen staan” zo’n 14 meter breed en dat is wat een route tot een ware boulevard maakt die langs de zee loopt van Fort St. Jean (kop van de Vieux Port) tot aan de toren van CMA-CMG, die met zijn 150 meter een echt eindpunt vormt. De officiële oplevering is nabij: fase 1 in januari (het zuidelijke deel St. Jean tot aan de Place de la Joliette en de Docks), fase 2 het noordelijke deel (Tour CMA-CMG tot aan het haventheater Le Silo) even later en het derde en laatste deel  (langs de Docks en het nieuwe winkelcentrum Les Terrasses du Port) in de lente van 2014… Nu kom je nog terecht in een ware mierenhoop van werkende mensen met hun machines die honderden dingen nog moeten doen: bomen planten, straatverlichting, verkeersborden, schoonmaken, straatbeschildering etc. ; het is een nerveus geheel en je voelt de “opleveringskoorts”. De snelheid waarmee de nieuwe boulevard door de Marseillanen werd ontdekt is verbazingwekkend: overal nu al geparkeerd blik dus, waar de parkeerwachters nu ordening in moeten gaan aanbrengen… Dat wordt nog een pedagogische klus van niveau! De nieuwe parkeergarage is al twee maanden in gebruik (700 plaatsen) en de nieuwe Esplanade rond de Kathedraal is nu ook onder handen. Men noemt deze eindspurt hier “le cirque des travaux” en dat geeft de huidige situatie best goed weer. Elke dag sta ik ook te kijken naar de finalisering van de fantastische museumgebouwen het MUCEM en het CEREM die nu van buiten bijna gereed zijn. Er omheen zal de Mare Nostrum spoelen en er wordt nu nog gewerkt aan de kades, het enorme parkeerterrein er omheen met zijn vele bomen en de aansluiting gebouwen aan de Boulevard. Nog even en ik kan weer ongestoord zo de Vieux Port in fietsen naar het centrum en ik kan ook de eerste tocht te voet maken van de Panier via de loopbrug door de ijle lucht naar het Fort Saint Jean met zijn Italiaanse Tuinen en vandaar over nog zo’n loopbrug van 60 meter naar het dak van het museum MUCEM… En dan kan ik ook de zig-zaggende hangende trappen omlaag lopen die langs het glas van de buitenwand hangen en die worden afgesloten aan de buitenzijde door een wand van een soort spaghetti-idee (of moet je zeggen: zeewier?) , waar je doorheen kijkt naar de omgeving… En wat voor omgeving! De Grand Major, de zee en de haven en het zicht op de Boulevard du Littoral. U bemerkt mijn ongeduld want nadat ik al in het MUCEM was enkele maanden geleden, wat een feest was ook al was de bouw nog in volle gang, kan ik nauwelijks nog wachten tot ik in het afgebouwde Mucem kan lopen met zijn fraaie tentoonstellingen en door het glas en de spaghetti heen naar de vier windstreken kan kijken vanuit de zalen van het MUCEM. Komt dat zien, Marseille wacht op wel 10 miljoen bezoekers in 2013… als Culturele Hoofdstad van Europa…