Totaal aantal pageviews

vrijdag 15 februari 2013

ALLEDAAGS UIT MARSEILLE EN DE MIDI



DE NIEUWE BURGEMEESTER VAN MARSEILLE
Hier wordt een burgervader verkozen zoals dat hoort en dat in Nederland maar door één partij een goed idee wordt gevonden. Nu hebben we al vele jaren onze oude aardige vos Mr, Gaudin, al een eindje in de zeventig, vroeger geschiedenisleraar en dat kun je echt nog aan hem merken. Dat bedoel ik in positieve zin!

Hij weet niet of hij nog een rondje wil meedoen, zegt hij, gevaarlijk lachend. Want hij is nog populair zat, deze gezellige, maar ook keiharde politicus, van groot gewicht. En dat in beide opzichten. Hij is, zegt hij, getrouwd met Marseille want Mevr. Gaudin is er niet. Hij had jaren een echte rechterhand, ene Mr. Muselier, die apotheker was van origine. Hij gooide hoge ogen maar stopte, nadat hij niet de job kreeg van “baas van MPM”. Dat is de club van samenwerkende gemeenten Marseille en omgeving, waar nu ene Caselli (PS) neerdaalde. Gaudin en Muselier zijn beide rechtse (katholieke) politici en dat in het ook knalrode Marseille.. Een pikante situatie dus. Nu gaat het ons dus weer overkomen: die enerverende verkiezing van de volgende burgervader!

Caselli  (PS-MPM) is natuurlijk kandidaat en ook nog een burgervader van een arrondissement ene Menucci (ook PS). Maar hij ligt “thuis” niet meer zo lekker.. Dan is er ook nog Samia Ghali die wel eens onaardig “guerini girl” wordt genoemd. Naar de in diskrediet gevallen Guerini, de president van de region, die in kwade zaken lijkt  verwikkeld te zijn. Hij kwam zelfs recent nog in het hospitaal met problemen: stress zonder twijfel..  Ghani is van Algerijnse en arme kom-af en ze is ook mooi. Ze maakte binnen de PS een grote carrière. Dan hebben we ook nog, naast al deze PS-ers, Guy Teissier een UMP-er, ook burgervader van een arrondissement,  die niet erg populair is. Dus is het “tijd voor een echte derde man” zei de vertrokken Mr. Muselier en hij zou wel eens Bernard Tapie kunnen bedoelen! Die nu weer hier in de buurt woont en die lokale kranten kocht van zijn miljoenen. Hij was DE grote Marseillaan vele jaren terug: baas van Adidas en ook OM. Maar hij viel in ongenade binnen de PS… Hij moest zelfs even in de bak voor fraude met zijn bedrijf, ging daarna naar Parijs, werd daar ook toneelspeler en dus nu weer krantenman. Hij won het giga-proces tegen de bank LCL (toen een staatsbank), maar wel via een “arrangement”. Dus met “mediation”. Het gebeurde onder Sarkozy via een club van wijze mannen… Hij kwam er uit met honderden miljoenen op zak. Tot grote woede van “nieuw” links! Mede daardoor werd hij rechtser en vele denken dat hij gaat echt mee doen. Dan wordt het hier pas echt spannend dat is zeker! Suspense dus!

DE RAPPE "REPPER"

Hij vond het een fraai idee als clip bij zijn nieuwste rapsong en nodigde fans uit om mee te helpen. Zijn plan was om een filmpje te maken, waarop een trein zou worden gestopt op ludieke wijze! Zoals je in het wilde westen ook een trein stopte maar nu dan wel zonder geweld natuurlijk. Dus organiseerde iemand wat toortsen voor hem, die de SNCF gebruikt om losgeslagen treinen (waarmee de communicatie is verbroken dus) tot stoppen te kunnen brengen om een ongeluk te voorkomen…. Hier begint u al, met mij, zich wat af te vragen niet? Hoe kom je aan deze “officiële balises”? De rapper uit de buurt Air Bel, een moeilijke buurt natuurlijk, had om rendez-vous gevraagd 's avonds ergens langs de TGV-lijn Marseille-Nice en enkele honderden meters na het station Saint Charles. En hij kreeg een enorme lading enthousiaste jongeren op die plek, terwijl enkelen de toortsen al hadden ontstoken: want er kwam een TGV aan… De conducteur had geen keus en hij stopte… maar opende gelukkig niet de deuren! Want de veel te grote groep jongeren raakte wat té enthousiast en deed veel angst ontstaan in de trein. Immers, er was een week of twee gelden een TER-trein ook gestopt met dwang en daarin waren de passagiers echt beroofd! U begrijpt het al; het liep op z’n Marseillaans daverend uit de hand en al gauw stond er een ferme groep CRS-sers (oproerpolitie), die uit de vluchtende jongeren zo’n 10 personen arresteerde.
De media waren er meteen mee weggelopen: want de passagiers van de trein wisten het natuurlijk het beste. Die vertelden dat ze op een haar na waren overvallen door wilde jongeren.. Marseille schrok zich een hoedje, tot de prefect liet weten dat het een “uit de hand gelopen jongeren-ideetje betrof”. Wat nu nog 50% niet wenst te geloven natuurlijk! De video lijkt mislukt, of, nou net niet? De rapper Naps kreeg een aanklacht aan zijn broek maar ook een dot gratis publiciteit voor zijn rap. En de culturele hoofdstad van Europa was er ook niet blij mee, want de internationale pers ging er ook mee aan de haal.. Op de eeuwig foute manier. Dus zit u straks in de TGV en u ziet rappende jeugd om uw gestrande trein: get out and dance with them! Al begrijp ik dat u mijn advies was voorzichtig zult opvolgen… Creativiteit en werkelijkheid staan natuurlijk altijd op gespannen voet met elkaar… dus moeten we gewoon een beetje ouderwets voorzichtig blijven.

ALLEDAAGS OVER MP2013: DE VILLA MÉDITERRANÉE



Het heette hier ooit het CeRem, u kent mogelijk ook de voorliefde van de Fransen voor afkortingen, maar de nieuwe naam bevalt ons veel beter: Villa Mediterranée. Het wordt een prachtig centrum voor “ontmoetingen en uitwisselingen in verband met de Middellandse Zee”  zie straks de eerste programmering. En los van de geplande activiteiten: het gebouw in de vorm van de letter C, (maar dan een C in drie rechte lijnstukjes opgebouwd), is een waar kunststuk van architectuur. Het staat, diep onder de zeespiegel (de zee spoelt om het gebouw heen!), op zijn basis. Die “basis” is dus de onderkant van die wat vierkante letter C. En het bovenste deel van de C, steekt horizontaal liefst 40 meter (enkel aan een kant ondersteund!) vrij in de luchten uit… De “basis” van de C zit liefst 19 meter onder de zeespiegel. Het gebouw vereiste  een indrukwekkende staalconstructie (die later met betonnen platen werd bekleed), en die woog liefst 3500 ton. De “vrijhangende oversteek” is de langste van zijn soort in Europa! Elke architect likt er zijn vingers bij af…  

Dit is het huzarenstukje van de Milanese architect Stefano Bouri die zijn schepping ook bedacht met 10.000 m2 oppervlak. Daartoe behoort een fraai amfitheater op 14 meter onder de (echte!) zeespiegel waar 400 bezoekers in kunnen. Voor conferenties, concerten, schouwspelen , exposities en films. Als ze omhoog kijken zien ze de zee door de koepels in het plafond. Op niveau -2, ook onder het zeewater,  vindt u een agora van 2000 m2 voor een permanente expositie. In totaal 3600 m2 zit dus onder water hier. In de half vrijhangende poot van de C is de niet-permanente expo-ruimte, met zijn adembenemend panorama op de rade van Marseille met de Frioul eilanden, de kathedraal de Grand Major en de Panier (de oudste buurt van de stad). En het is ook de trotse buurman van het museum het MuCem (wat verhaalt over alle beschavingen rond de Mare Nostrum) met zijn zeer aparte muren die deels zeewier-achtig zijn en deels blauwglazig. Een schepping van de marseillaanse architect Rudi Ciotti met ook veel pikante ideeën..  

Natuurlijk is de Villa (samen met het Mucem) ook een voorbeeld van “groene technologie”. De gevels van de Villa zijn dubbel isolerend en de warmte wordt met een warmtepomp gewonnen uit het vele zeewater..


De thema’s van de expo’s zijn al enkele jaren in voorbereiding. Wetenschappers beginnen en die worden dan voor de vormgeving geholpen door een filmregisseur, een romanschrijver en een journalist. Want er komt ook, modern als men is, veel beeld en geluid aan te pas. In de 2e helft van 2013 is er, in de onderzeese agora, een eerste expo over de menselijke mobiliteit denkend aan de handelaren, maar ook in virtuele zin.. De tweede expositie daar behandelt het grote historische verhaal van de Mare Nostrum. Gelijktijdig is er in “het hangende deel van de C” dat hier porte-à-faux heet, eerst een audiovisuele “tocht” waarin de regisseur Régis Sauder het woord geeft aan de jeugd rond de Middellandse Zee. Die dan nadenkt over klimaatverandering en biodiversiteit.  Daarna komt de expo over de mooie kleurige diepten der zee, die wat meer gericht op de jongere kinderen. Omdat dit moois nu door veel menselijke activiteit worden bedreigd.

Na 3 jaar bouwen kan de hele wereld ook ín deze Villa; nu is hij voor de gewone burger (na een eerste bezoek binnen, tijdens de afwerking), nog enkel van buitenaf te bewonderen. Zie daarvoor de foto’s hierbij. De auteur komt dagelijks en dat al ruim twee jaar, op de fiets naar de Villa en de buurman het MUCEM kijken. En ontmoette steeds meer mensen, die door publicaties waren getipt over de prachtige idee, die Marseille aan het vormgeven was. Iedereen die ik sprak, vaak architecten en historici, waren verrukt van wat ze zagen en van het concept…

In 2014 is het centrale thema: de Mare Nostrum en de media inclusief het vraagstuk van de vrede… En zeg nu zelf: actueler en meer intrigerend kan het bijna niet, met Syrië, Israël en buren en hun problemen met vrede en oorlog.
Omdat geen verhaal of foto alleen vermag de emoties op te roepen die het geheel van Villa, museum Mucem en omgeving in een mens doen opkomen, is er maar een goed advies. Kom zo snel mogelijk naar Marseille om alles met eigen ogen te zien.

zaterdag 9 februari 2013

DIE VOORUITGANG WORDT VERDOMD VERMOEIEND! ----------- ( deel/blog 1)




-De vooruitgang vanuit het zicht van een opa-blogger
Tja, als u nu ook maar bent gezwicht, omdat u best wat meer “ge-liked” zou willen worden en nu dus ook een “account” op Facebook hebt, -om zo ook de capriolen van uw kleinkinderen te kunnen aanschouwen-, dan komt u nu net nog met de hakken over de sloot. Ook kunt u zien enkele familieleden en vrienden, daar “met hun tijd meegaan”.
Doet u dat dan ook nog met uw I-phone, -waarop u ook nog de juiste apps heeft gedownload-, dan bent u echt helemaal toonbaar, voor de jeugd om u heen. U voorkwam zeer alert, dat u een conservatieve dombo zou worden  genoemd.
Want zelfs lezen op een E-book-reader lijkt nu al ouderwets. Een gewoon mobieltje hebben (waarop SMS-en de laatste nieuwigheid is) is, rechtuit gezegd, nu een zware beschadiging van uw imago. Want hoe kunt u in godsnaam zo uw weg nog vinden? Ah, u heeft ook nog zo’n antieke GPS voor in de auto? En die hangt u om uw nek als u in de stad loopt? Pas maar op dat ze hem niet jatten als ze het ding aanzien voor uw portefeuille!
U stuurt ook nog gewoon mailtjes met uw PC? Wel dan bent u al aangekomen in het voorgeborchte van de digibetenhel… Uw PC of laptop is ook nog ouder dan 5 jaren en u rommelt nog wat aan met Windows XP? Wel dan bent u er ook uiterst beroerd aan toe.
Een camera met minder dan 15 miljoen pixels? Dan is medelijden met u echt op zijn plaats en is eigenlijk geen enkele foto, die u mensen toestuurt, nog acceptabel te noemen.
U blogt ook nog niet? Wel dan behoort u nog tot de “zwijgende, grijze minderheid” die hun hart niet durven lozen “en plein publique”. U zult dan ook gauw veel vrienden gaan verliezen.
Tja, wat is mode en wat is “met je tijd meegaan”?

-De vooruitgang vanuit het zicht van onze ouders
Ik moet steeds vaker denken aan mijn ouders en aan toen ik zelf nog jong was! Op een dag, -nadat mijn familie naar een moderne buurt waren verhuisd (naar het eigen huis, ook best modern toen!), zagen we dat er een mast op een dak in de buurt werd gehesen. Daar kreeg dus iemand televisie! De eerste onder ons; een echte moderne rijke dus.
Ooit hoorde ik een mopje: een oude, wat domme oude man in een dorpje in de Ooi-polder, zag een mast zetten op het dak bij een van zijn buren. Hij zei in de dorpskroeg: “Mien buren kriegen dia’s!” En de hele dorpskroeg bulderde van het lachen.
   Auto’s, (kleuren-)TV’s, CV’s en eigen huizen  
Toen een van onze buren een auto kocht,  was de hele buurt opgewonden door die oude Engelse Ford Anglia, die bijna kaal werd gepoetst! Daarvan trok die buurman zelfs een keer (per ongeluk), de versnellingspook uit de vloer en onder het rijden, wist mijn vader. Het was een veel besproken uiterst modern voorval in die dagen, eind jaren vijftig.
Auto’s en TV-antenne’s zag je toen in de nieuwbouwwijk van dat Limburgse stadje voor het eerst bij de “leidinggevende ondergronders”. Het prima betaalde kader dus van een van de Staats(kolen)mijnen. Met ons huis, -met een echte CV erin-, telden we ook duidelijk wat meer mee in de wereld van toen, waar fornuizen en haarden nog dé verwarming waren. 
Eerder, gingen we soms zondags, op de fietsen, naar een wat jongere, vooruitstrevende oom, die al TV had: zo’n houten doos met een wc-raampje er in als scherm. We waren opgetogen! Begin 60-er jaren was ik (student-onbevoegd-b) wiskundeleraar op een MMS in het Eindhovense en kwam zo met de collega’s terecht in het huis van Prof. Casimir van Philips. Omdat zijn vrouw in het schoolbestuur zat en wij docenten ook moesten ruiken aan de aangebroken nieuwe tijden. Casimir had thuis namelijk een experimentele kleuren-tv namelijk en dus vergaapten wij ons,  als de eerste burgers van Eindhoven, aan die kleurige beelden uit een Philips TV-teststudio (die een paar uurtjes per week testuitzending deed). We waren allen zeer onder de indruk!
In 1959 of zo kwam ons vader thuis met een Volkswagen, bouwjaar 1948, die (helaas) geen synchronisatie in de versnellingsbak bleek te hebben… Pa trachtte met het ding te rijden maar dat terugschakelen, met echt tussengas, kreeg hij echt onder de knie. Ik dus wel, en zo ziet U dat ook toen de jongeren veel nieuwe dingetjes gauw onder de knie kregen. Kijk nu maar naar uw googelende en Facebookende (klein)kids!
     Vrije zaterdag, 40-uur werken, vakanties en uitgaan,
De 40-urige werkweek kwam er met ook de vrije zaterdag, en de salarissen stegen gestaag. Albert Heyn, de winkel voor de betere van die tijd, werd steeds moderner en internationaler in zijn assortiment. Er werd wel eens buiten de deur gegeten en buitenlandse vakanties kwamen ook op. Naar Luxemburg voor de armere en naar Frankrijk etc. voor de beter gepositioneerde.
TV, radio en pick-ups kwamen in: ook wij kregen zo’n pick-up en hadden zelfs een beetje rock-and-roll muziek. Maar pa vond het voor ons toch beter dat er vooral operette muziek werd gespeeld.. Wat ons niet blij maakte.  We moesten ook nog op muziekles, maar omdat mijn zus en ik niet serieus genoeg studeerden, ging dat dure grapje snel over.
We kregen wat zakgeld en mochten op stap naar vriendjes en (meestal stiekem), als je jongen was, ook naar de kroeg. Uiteraard kwam het ook tot conflicten over het uur van thuiskomen in het weekend. Ook wij vochten voor onze rechten! Op school werden leraren echt stevig  gepest; zo erg dat er zelfs bijna ongelukken gebeurden.
    Vrijgevochten, afvallig, ludiek en revolutionair..
We vochten ons steeds vrijer tot schrik van ouders, leraren en niet te vergeten, de pastoor. Het naar de katholieke kerk moeten werd ook een regelmatig strijdpunt en we verloren in rap tempo “het geloof”. Tot grote schrik van ouders c.s. .

Tja, we waren de voorlopers van de “wilde zestiger jaren” en spoedig hoorden we over provo in Amsterdam en van Duyn met zijn kabouterclub. Ludiek zijn was in, ook in de studentensociëteit waar happenings plaatsvonden.. Zoals een bar helemaal ingepakt in plastic zeil. En je moest drie gaten daar in maken (hoofd en twee handen) om een pilsje te bemachtigen en te kunnen uitdrinken. Dat moest zeer snel want de plastic bekertjes waarin dat was getapt had men van twee gaatjes voorzien. De pils liep er uit dus het was opschieten geblazen! Boven op de bar lag een loeiende stofzuiger waaraan een loeiende fluit was gemonteerd. We wisten van gekkigheid niet wat we moesten verzinnen! We roken de vrijheid, maar dan ook alle vrijheid. We waren op weg naar “1968” en het roerige Parijs, waar zelfs de Gaulle even moest vluchten per helikopter!
Op de THE waren ook de kritische studenten die voortdurend wilden horen wat “de maatschappelijke relevantie was” van de gepredikte collegestof! Tja, wat is die, bij een college materiaalkunde? Als net afgestudeerde en wetenschappelijk medewerker bij de nieuwe faculteit Bedrijfskunde, moest ook ik een stuk college geven. Statistische kwaliteitscontrole: een echte Philipsuitvinding, wat ik zeer relevant vond…. Mijn hoogleraar keek voor het collegebegin wat angstig door de kier van de deur: zat die vervelende student er weer met dat knalrode hemd? Die stond namelijk voortdurend overeind en stelde onmogelijke vragen. En nu weet ik: best ook wel goede vragen…
Onze welvarende wereld, met elke dag meer, waarin geen WW bestond en elke baan was te krijgen, leek op weg te zijn naar een paradijselijke status. Toen ik nog niet was afgestudeerd werd er al om me gelobbyd door de industrie en ik was echt geen uitzondering! We solliciteerden bij diverse bedrijven en lieten ze, bij sollicitaties, zelfs tegen elkaar opbieden.
    Zat banen, hypotheken, mooie huizen, ontwikkelingshulp, eigen bedrijf en vroeg pensioen 

De voortdurende vooruitgang ging samen met een doorstijgende welvaart en we werden echt meer en meer verwende figuren met alles wat we wilden hebben. Onze ouders en wij dus. De oude wereld van degelijkheid en spaarzaamheid werd afgedankt en er was voor alles de hypotheek: voor een huis, een boot een auto of zelfs een vakantie. Want de waarde van onze huizen schoot omhoog… En de rente was aftrekbaar: heerlijk toch bij een stijgend salaris in een progressief belastingsysteem? Dus kochten en verkochten wij ook nogal wat huizen: een nieuwe splitlevel woning in Mook, een mooi oud herenhuis uit de 30-er jaren in Bennekom, een oude Limburgse boerderij met immense stallen en een mooie bungalow met extra-etage met fraai uitzicht.. En toen gingen we zelfs, met even meer dan 50 jaar op de teller, op weg naar Zuid-Frankrijk… met pensioen.
Ons hele land en zijn buren in Europa werden puissant rijk en we sleepten van overal de gastarbeiders weg.. En zagen niet echt dat er ook miljarden hongerig waren. Ach we betaalden toch ook “veel” Ontwikkelingshulp? Zo verging het ons en ook de meesten van U; elk met zijn eigen variaties..
    Meedoen en veranderen was toen vanzelfsprekend   
Nee zeg ons en onze ouders niet dat wij niet met onze tijd meegingen! We zetten onze huizen vol apparaten en hadden er veel plezier mee. We lieten de kerk voor wat ze was en genoten en feestten. Het kon immers niet op.
Hoezo was veranderen moeilijk? Nee toch, hoogstens een beetje voor onze grootouders die licht verontrust naar onze capriolen keken. Die vooruitgang was wel wat vermoeiend, maar vooral “prettig vermoeiend”. De uitschieters die echt aan de drank en drugs gingen zagen we steeds meer in de straten van de grote steden opduiken… De eerste symptomen van een overgekookte maatschappij. Door een toeval werden wij de “pleegouders” van een drugsverslaafd meisje dat op straat werd gevonden. We namen haar in huis en werden officiële pleegouders. Zo kregen wij in een klap echt zicht op de drugsscene van Nijmegen. Wat een verbijsterende ervaring werd voor ons; gelukkig werd de pleegdochter na jaren clean en ging uit huis. En wij deden nog vele jaren opvangwerk, naast onze banen…  Zo zagen we ook wat beter hoe de wereld echt over ging, via onze contacten met hulpverlening, politie en verongelukte kids van vele leeftijden..
Dat wennen aan die nieuwe technologie en die moderniteit om ons heen, dat ging onze generatie toch eigenlijk zeer gemakkelijk af. De wereld werd er in vele opzichten comfortabeler en ook leuker door.. Veranderen was vooral fun, voor de meesten.  
     Het fraaie gebouw vertoonde wat haarscheurtjes
Het gevoel dat het verkeerd zou kunnen aflopen, kwam steeds vaker op. Maar we dachten enkel aan wat verkeerd lopen met “de geestelijke waarden”, met onze samenleving en natuurlijk niet met onze welvaart en de vooruitgang. En dat bleek een grote vergissing!
Details van die opgang naar de huidige crisis(sen) bespaar ik u hier. Het veranderen werd nog intensiever, maar nu leek de richting omgekeerd… De groei nam af, banken gingen failliet, de schulden bleken overal te zijn en werden enorm, het lenen werd duur, hele sectoren gingen ten onder en de WW was volop terug… En de stille, verre en arme wereld van vroeger werd luid, concurrerend  en deels ook terroristisch en ons vijandig gezind. We kregen in huis ook nog de pest aan niet-geïntegreerde immigranten, en aan hoofddoekjes.
De schok van 9/11, een mislukkende oorlog in Afghanistan, een nieuwe grootmacht in wording China (die weinig verantwoordelijkheid wilde), een tot op het bot verdeelde VS, een krakende EU die de weg kwijtraakte en “bijna-exits uit de eurozone”…
    Veranderen werd zwaar en naar; ja, zelfs niet meer te verdragen!
Zo werd veranderen een grote narigheid en we begonnen met vechten over wie moest worden gekort en waarmee… De hele politiek raakte op drift en liep enkel nog op de brandstof die “populisme” heet. Het open landje aan de Noordzee werd onherkenbaar: een grijs land met een ongelukkige jeugd en  veel, vaak klagende, oude mensen. Autofabrieken sloten, de bouwsector stortte in, kleinkinderen verloren hun beurzen en moesten echt vakken vullen en Nederlanders gingen weer met honderdduizenden emigreren. En de droom van een machtig Europa dat iets had in te brengen in de wereld verdampte snel. Men maakte steeds vaker vergelijkingen met de 20-er en 30-er jaren van de 20e-eeuw, toen onze grootouders “50-ers” waren… Dit was voor ons onbekend land, iets van horen zeggen en veel erger dan we ooit begrepen hadden!

-En nu weer racen naar (over)morgen?
Aan overmorgen denken komt bij sommigen van ons enkel op, omdat ze graag uit “vandaag” willen ontsnappen. Dus uit frustratie dat het maar niet beter wordt en omdat ons nog vaak “nog erger” wordt beloofd…  Of zijn er ook onder u, die wél meer willen weten over wat ons wacht, volgens managers van reputatie en wetenschappers en techneuten van naam en faam? Het kan mogelijk toch ontspannend zijn, en ,-wie weet-, ons zelfs wat geruststellen?
Of vindt u het zo wel genoeg geweest en wacht u liever, in uw hoekje, af wat er aan gaat komen. Immers, zei de grapjas: “Op het kerkhof vind je maar weinig high-tech”. Al hoorde ik al van elektronische palen op het giga-cimetière Saint Pierre in Marseille waarmee u informatie kunt opvragen over deze (ook mooie!) plek en waarmee u natuurlijk ook de overledene kunt vinden die u met een gebedje en/of een bloemetje wil eren. Hoorde u ook van tombes met beeldscherm waarop u beelden en geluid kunt vinden van hen in die tombe, die u voorgingen? Daarvoor  moet u naar de VS natuurlijk… Er schijnen daar ook mensen te zijn die hun hele leven, van uur tot uur, filmen en in geluid vast leggen. En ook alle papier documenteren. Een woont er in Californië in een huis vol met elektronica en met toegang tot een giga-computer. Gesponsord door Google c.s. natuurlijk en ook voor de wetenschap, heeft hij besloten alles te doen registreren van zijn leven… Het gebeurt echt, nu al jaren, en wetenschappers zijn er gek van!


-U hebt genoeg aan die veranderingen van gisteren?
Zijn uw gevoelens nu nog negatief over de komende veranderingen, dan neemt het u niemand kwalijk dat u liever niet verder leest en iets leukers gaat doen.
Blijft u echter toch nog even nieuwsgierig en denkt u dat het toch beter is om iets van de wereld van uw kleinkinderen, dus van (over)morgen, te kunnen begrijpen? Lees dan verder. Want je kunt de wereld, met al zijn feilen en narigheid, ook anders zien en je zelfs amuseren met die eeuwige veranderingen. Die sommigen ook nog vooruitgang durven te noemen.
Let wel: we gaan hierna niet aan wazige profetieën doen, maar kijken naar wat zo’n 100 echte kenners, professionals elk van “hun stukje van morgen”, aan ons durven voor te leggen. We beperken ons tot de komende 25 jaren… Niet heel ver weg en ook nog deels, binnen ons bereik, met enig geluk.
Zij gaven bij die publicatie van hun wijsheid (in het kader van het z.g. Techcastprojekt; site: techcast.org) ook “de waarschijnlijkheid van optreden aan” en ook “de omvang/de impact (dmv een inschatting van de marktomvang)”. Geen enkele genoemde ontwikkeling is een echte nieuwigheid; alles is nu al in onderzoek en/of ontwikkeling. Echte ontdekkingen laten we voor wat ze zijn: vooral toevalstreffers en dus niet voorspelbaar.
Want zeg nou zelf: als u alles wat eerder aan de orde kwam, zelf al heeft mogen (moeten?) meemaken, dan kunt u eigenlijk niet echt schrikken van wat volgt. U bent immers een echte ervaringsdeskundige, een oude rot in het levensvak, dat is zeker!


-Een nieuwe economische hausse en een technologische revolutie
Zo heet het artikel van ene Wiliam Halal (!) van de Georg Washington Universiteit en de Universiteit van Bangkok en ook actief bij Tech Cast LLC. En U moet het ook doen met mijn interpretatie en (beperkte) inzicht en ook met mijn luchtige en afstandelijke manier van verwoording, waarbij ik wat “humor en/of lichtheid” niet zal schuwen. Let’s go dus…

Ziehier het overzicht van de zeven gebieden van veranderingen voor de komende 25 jaren. De uitwerking van “1.Medisch en biogenetisch” en 2.Transport gaan als “smaakmakers” mee met deze blog. Dit hoofdstuk werd namelijk over twee blogs verdeeld; de vijf resterende gebieden volgen over een week.

De gebieden:
 1.Medisch en biogenetisch
 2.Transport
 3.Energie en milieu
 4.Ruimtevaart
 5.Productieprocessen en robotica
 6.Informatietechnologie
 7.E-commerce


   1.Medisch en biogenetisch
In veel opzichten de spannendste sector, met grote implicaties.  Beter en langer leven dus, maar dus ook duurdere, langer levende oudjes…. Het lijkt dus dé politieke sector te worden. Overal , ook in Nederland, is het een enorme budgetpost en stijgen de uitgaven jaarlijks met minstens 5%... En dan tel ik niet eens het eigen risico en de eigen bijdragen mee. De omvang hangt natuurlijk ook af van de budgetten voor medische research en ook het aantal onderzoekers dat wereldwijd op dit gebied werkt. Hen bij de overheid en hen bij de medische industrie: het zijn er nu miljoenen! Geld is hier bijna alles en niet genoeg geld betekent, uitstel en achterlopen.. 

-Wel, de medische hulpverleners gaan ons vanaf  2015 verblijden met consulten per telefoon… U hoeft niet meer in de wachtkamer: u wordt gebeld als u aan de beurt bent. De (wat duurdere) concurrerende dokter is er mogelijk “metéen” voor u… Het gaat via de camera van uw PC die ook uw medische kaart even meestuurt, naar de PC van ome dokter. Die dan zo ook bij al uw eerdere en beveiligde data kan komen. Het recept gaat via het “touwtje” naar uw apotheek die het desgewenst bij u thuis laat bezorgen (of elders). Dus de dokter, dat wordt een front en een back-office… Het back-office is de bij de dokter “thuis”, als U moet langskomen, al het andere gaat “op afstand”.        
-Zo rond 2020 kan men u ook een soort van telefoon meegeven (óf een apps laden op uw telefoon) en wat sensoren op u plakken en zo uw lichaam continu monitoren. Of u een cameraatje laten inslikken, als u wat maag- of buikklachten heeft.. Uw dokter krijgt die data toegezonden, zelfs (semi)-continu, en kijkt als hij dat wil. Of meteen, als er bij hem een piepje gaat. Vele waarden worden zo statistisch nauwkeurig en betrouwbaar gemeten en u bent onder veilig medisch toezicht.. Het voorkomt mogelijk ook wat van die dure lab-analyses van nu…
-Wat dacht u van medicijnen op maat? Niet die standaarddoses, maar precies wat u moet hebben? Goedkoper qua hoeveelheid materiaal en gezonder: want met minder bijwerkingen… De dokter geeft het aan, de apotheker maakt of bestelt het en u slikt… Dit kan er zijn rond 2020.
-Kunstmatige organen, dus kleine ingebouwde of meegedragen apparaten kunt u verwachten rond 2025; een vitale uitbreiding na de bril, het hoorapparaat, het stoma en de pacemaker. Nu elektro-mechanische nieuwe nieren, longen en dergelijke. Super-protheses dus; op naar The Bionic Man!
-Gekweekte “nieuwe” organen uit uw stamcellen zullen mogelijk zijn rond 2030. U kunt nu al bot voor uw reparaties bestellen bij Nederlandse bedrijven, U levert wat eigen materiaal en men kweekt het voor u. Daarna wordt “het nieuw en op maat gemaakte onderdeel” er bij u ingemonteerd, in het ziekenhuis.
-Kanker genezen moet rond 2025 mogelijk zijn. Deze belangrijke doodsoorzaak met al zijn angsten verdwijnt omdat de miljarden investeringen resultaat opleveren. What’s up next?
-Gentherapie is er ook vanaf 2025. Men vervangt dan “ziekmakende genen”, ook preventief, waardoor u erfelijke afwijkingen/ziekten kunt vermijden.
-Het kiezen van het geslacht van uw volgende kind is niks moeilijk meer rond 2035. Of nog wel, maar dan door grenzen gesteld door de wetgever.
-Waarom dus ook geen genetisch voedsel om u gezond te houden in 2030 en niet ook geen substantiële levensverlenging in 2040?

Tja, u begrijpt, dat hier wel eens het verschil zou kunnen ontstaan voor de happy few (and rich) en de armere donders…  Het verschil in levensverwachting, dat er nu ook is door verschil in werk, voedsel en woning en opleiding… zou dus dan nog verder oplopen.
De medische verzorging met zijn “twee snelheden”, die eigenlijk al bestaat (neem de VS en ook steeds vaker Europa, om maar niet over arme landen te spreken), neemt verder toe.      
Gezondheid wordt nog meer dan nu, een geldkwestie en idem het prettig oud worden met een mooi pensioen. Je kunt het pensioen met de leeftijd-staffeling al voelen aankomen.. Politici maak uw borst dus maar weer nat!
De morele/ethische bezwaren die sommigen hier zien, laat ik voor wat ze zijn. Dat is ook wat China c.s. doet: daar ziet men geen enkel beletsel. Dus gaat men daar snel verder terwijl in Europa de ethische commissies jarenlang debatteren…
De euthanasie discussies zullen blijven maar nu vergezeld gaan van veel bredere van discussies over : hoe ver gaan we medisch nog bij ziekte en behandeling? Denk aan de 80.000 euro maximaal voor een extra levensjaar, die een Nederlandse commissie al eens adviseerde. Jong en oud zullen vanuit hun (economische) posities gaan meedoen en dat zal zijn weerslag vinden in de politieke structuren. Nederland heeft nu al zijn aanstormende 50-plus partij.. De generaties staan dus vaker “naast” en soms “tegenover” elkaar! Een nieuwe kijk op de aloude solidariteit…

   2.Het transport
-Hybride auto’s zijn in 2020 heel gewoon; is nu eigenlijk al zo …Lastig is: dat geluidloze!
-En full-electrics zijn er in 2030 veel. Dus dan rijden we vooral op elektriciteit… Die wordt gemaakt uit (gas, olie,uranium of wind, zon of waterkracht + ??)  en die wordt opgeslagen in stuwmeren (uit eerder opgepompt water), superbatterijen of  ?? En er moeten ook nogal wat dingen worden omgebouwd…. Laadpunten en batterijen zijn de “narrow passes”.
-De waterstofauto rijdt ook al in 2020; dan zijn de gevaarlijke kanten er afgehaald. Dan rijdt u op gas dat uit water is gemaakt…ook met energie natuurlijk! En daar moet nog wel wat voor worden omgebouwd hier en daar (veiligheid,tanken, parkeren…). Het kan ook met de brandstofcel een gasfabriekje in het voertuig.. Er is al een aansteker op dit principe.
-Intelligente auto’s zijn er al en echte komen er snel aan voor 2020 mogelijk al. In Californië rijden nu al auto’s zonder chauffeur. U rijdt al safe achteruit en parkeert al zonder kijken dus…
-Geautomatiseerde snelwegen zijn te verwachten in 2025 met systemen die de chauffeur vervangen gaan er komen. Netjes voort in de elektronische rijdende file..
-Hogesnelheidstreinen (> 400 km/uur, en dus niet de Fyra) rijden er in 2030 ook al. China probeerde het maar moest wat gas terug nemen recent; ook kinderziekten.
-Hypersonische vliegtuigen vliegen in 2035. Zeer snel (ver boven de 1000km/uur) daar hoog boven ons
-Vanaf 2025 zijn er ook een keur van kleine elektrische voertuigen à la Segway, Smartjes, invalidenwagentjes, scooters, skates, fietsen, etc. in gebruik.
-Vanaf 2030 zullen er ook veel kleine vliegtuigjes komen voor privégebruik. Een soort vliegende Smartjes..

 Dat er steeds meer op zuinigheid zal worden gelet is duidelijk, maar als het elektriciteit en waterstof wordt is het transport van die dure olie nog niet weg… Want die is nodig om aan die (dan ook duurdere) elektriciteit te gaan: die moet namelijk worden opgewekt! Dat is het echte vraagstuk. Dus: een zonnepaneeltje op het dak misschien?
En wat doen we met die zware vrachtauto’s met hun honderden pk diesels? Marseille heeft sinds enkel jaren een elektrische veerpont in de haven (met veel storingen!) en sinds kort ook twee kleine full electric bussen die rond de Vieux Port rijden.
 Als je in het garagevak werkt wachten je nog heel veel veranderingen! Van plofmotor + elektromotor naar de pure elektromotor, en dan weer naar de brandstofcelmotor? Dat zal niet meevallen. Ook de gigantische aanpassingen aan de infrastructuur zullen veel mensen bezig gaan houden. Een tankstationshouder is dus gewaarschuwd en ook zij die in de olielogistiek zitten. Autofabrikanten staan ook opnieuw voor zeer grote investeringen in R&D en productie-plants. En dat in Europa in een dalende markt.. Zal de auto dan al met al zo goedkoop worden, dat die weer het openbaar vervoer gaat beconcurreren? Want de (stads)lucht werd eindelijk schoner en elektro-auto's vervuilen niet?
 De chauffeurs van de auto’s krijgen het ogenschijnlijk gemakkelijker: nu rijden er al auto’s zonder chauffeur in Californië! De auto doet het allemaal zelf… er komt weer veel meer automatiek op ons af. Fors wennen voor de oudere chauffeurs! En wat dacht u van rijbewijs en rijexamen?
Wat later wachten er ons de (semi)-automatische autowegen, waar u als het ware in een bewegende file gaat rijden terwijl u een boekje leest of met de familie bij praat.
 Ver vliegen wordt dus veel minder ver: reistijden met hypersonische vliegers gaan terug tot de helft of zo. Parijs-LA dus in 5 uurtjes? Dat is de tijd die nu de TGV naar Brussel neemt vanuit Marseille. Dus zal het verre toerisme weer gaan toenemen en ook zakenmensen verliezen weer minder reistijd. We vliegen dan in superlichte en zuinige Dreamliners? Met betere batterijen? Maar wel nog op die dure kerosine? Nog grotere kisten dan de A380? Of net niet? Elektrisch zit er (nog) niet in vanwege die zware batterijen? Maar boven de wolken schijnt de zon toch? Toch hybride vliegers dus? De gigantische strijd en omslag in de vliegtuigindustrie die we al jaren meemaken tussen Airbus en Boeing zal nog feller worden? 
Waarom dus ook niet meer stadsvliegen of regionaal vliegen met kleine vliegtuigjes, ook dat is zegt men dichtbij. Dan krijgen we dus zwevende stoplichten en luchtfiles? In New York is het met die helitaxi’s nu al uitkijken geblazen. Het moet zo zijn dat een vliegbrevet straks met die hooggeautomatiseerde kleine vliegtuigjes (de grote vliegen al lang op de computer) een peulenschilletje is. Dus uw kleinkinderen uit de regio hoek landen gewoon op het dak van uw bejaardentehuis bij hun bezoek! En u wordt mee uit genomen voor een hoog zondagsreisje naar een resto aan het strand!  
 De TGV gaat straks ook 50% of meer sneller. Dus van Wuhan naar Peking gaat u dan in een paar uurtjes. En Marseille-Brussel doet u in een kleine drie uurtjes. Een helse concurrentie is dus voorspelbaar op de middellange afstanden. Waarop de auto het zal blijven verliezen? Of komen er straks ook grote snelle bussen (en concurrerende)  op die geautomatiseerde autowegen? En viert de auto elektrische dan weer zijn come-back?
Wij maken hier nu al met regelmaat de keuze tussen vliegen, TGV of de linebus! Alles staat hier voor de deur en de SNCF gaat nu ook vervoer doen in linebussen!
 Nu rest er nog de mens die even boodschappen wil doen of even in het dorp naar wat verder wonende vrienden of familie  wil gaan. Gaan we dat ook doen straks in een soort van Segways? Of fraaie rolstoeltjes met bagagemogelijkheid? Of wint het de elektrische dorpstaxi en zet het boodschappen laten bezorgen door? Want shoppen doet u straks heel slim en goedkoop met de nieuwste PC en daarmee geeft u ook de bezorgopdracht etc. Wat nu al kan..
 Kortom: voor de reizende mens wordt het veel aangenamer maar er zal veel blijven veranderen. En de nu al opkomende keuzeproblemen aangaande:  “waar koop ik mijn ticket” (trein of vlieger etc.) en “wil ik nog een xx-auto of ga ik verder met “gehuurd” vervoer” worden mogelijk nog wat lastiger. Wij wonen in de stad zonder auto en weten na drie jaar dat het voor ons dé oplossing is. Maar we kozen dan ook 5 jaar geleden voor een appartement op 50 meter van TGV, metro en bussen en op 20 bus-minuten van het vliegveld. Ideaal en supergoedkoop, so far!

-Voor ongeduldige: ook een voorschotje op de epiloog van volgende week.

-EPILOOG
  Succes en implementatiesnelheid hangen sterk af van economische en mode/trend-achtige factoren. Als iets nieuws simpelweg en zonder veel omringende investeringen een duurdere oplossing vervangt, zal het zeer snel gaan. Denk aan goedkoop vliegen als concurrent voor de trein en idem concurrentie door de linebussen. Of een nieuw goedkoper medicament. Moet er veel qua infrastructuur voor veranderd of gerealiseerd worden, dan zijn investeringen nodig en dus ook, (voor de financiering daarvan), een interessant cash-flowprofiel. Denk maar aan die all-electric auto’s met hun speciale laadstations.
 Er is ook sprake van interactie tussen de ontwikkelingen: de ene verdringt de andere of beïnvloedt die in bepaalde mate. Zie “Energie en milieu” en “Transport en ook “ Robotica” en “Medisch en biogenetisch”.  
  De visie (en het vertrouwen!) aangaande groei en economisch klimaat zijn essentieel voor “de snelheid van de vooruitgang”. Bij dit alles is enkel westers denken een ware valkuil; de verschillen tussen regio zijn wereldwijd groot en daarmee ook de implementatiesnelheid. In Afrika zijn in 20 jaar of zo meer dan de helft van de inwoners voorzien van mobieltjes. Want een antenne voor mobiele communicatie plaatsen is veel goedkoper en sneller te doen dan een heel telefoonkabelnet aanleggen.. Dus inschatting van succes hangt ook sterk af van regio’s en ontwikkelingsniveaus.
  Naarmate West-Europa dieper wegzakt in de crisis, zal het tempo van de veranderingen lager kunnen zijn… Ook toenemend protectionisme en nationalisme spelen een rol bij veranderingen en expansies. Rampen van grote omvang, oorlogen, grote sociale onrust en pandemieën kunnen trendbreuken veroorzaken. Zie Fukushima in Japan. Ook de Dreamlinerproblemen laten zien dat de techniek kan falen, zoals ook bij de 747 lang geleden (motorenpanne) gebeurde. Maar het werd later een groot succes..
  
Vele hebben de indruk dat nu alles breder, intensiever én sneller gaat dan vroeger. Is dat objectief gezien zo of is dat onze wat vermoeide perceptie? Een belangrijk objectief verschil is dat er nu miljoenen researchers en techneuten wereldwijd in rigide concurrentie en soms in nauwe samenwerking tegelijk bezig zijn… Dat zijn er dus tientallen meer dan vroeger en in fellere concurrentie!
 Volgens Darwin zijn wij ons nu al aan het aanpassen: is dat wat we zien bij onze rappe kleinkinderen? Brengt dit hoge veranderingstempo ons ook sneller bij “een nieuwe mens” die later met wat ons nu bedrukt, hartelijk zal lachen? Zoals wij lachten bij het horen over die grote schrik, die de eerste auto’s ooit veroorzaakten?  
Zo gezien zijn er best wat vraagtekens te plaatsen bij die snelheid van veranderen.. Maar de trend blijft en dus zal het er toch ooit van komen… En pas op: er zijn experts die wijzen op de enorme kansen die hier liggen; dus zij zien de nieuwigheden vooral ook als stimulans voor groei en minder werkelozen…   


Vervolg: De vijf resterende sectoren treft u aan in de blog van 16 febr.


Maar,
           De zon beschijnt alle kerkhoven ter wereld en weet als geen ander wat vooruitgang is. Ze zag dat wij westerlingen een eeuw geleden de 50 net haalden en nu met 75 nog vaak fit  rondspringen.  Ook kent ze de levensverwachtingen van de grote aardse meerderheid: zeker 15 jaren minder dan die van “ons”. Zou zij kunnen berekenen wat het totaal van dat ouder worden en al die nieuwe mensen gaat betekenen? Experts zeggen dat we, einde 21e eeuw, de 9 miljard halen (+28%) en dan de bevolking dan weer zou gaan zakken. Alles zonder met grote rampen en wereldoorlogen te rekenen.
Ze kent ook de “Dokters zonder grenzen” en de luxe klinieken voor “cosmetische verbouwingen”
Ook ziet ze het toenemende tekort aan (para)-medici in de westerse wereld en ze ziet ons  dokters van elders werven.  Ze ziet ons aan genen rommelen, organen vervangen of repareren en streven naar het eeuwige leven. En vraagt zich af hoe dat alles betaald gaat worden. En dus ook hoe de westerse mensheid gaat denken over ouderdom, geneeskunde zonder grenzen en hoever doorleven… Ze neemt de oplopende spanningen tussen jonge en oud waar en tussen arm en rijk en het baart haar wat zorgen.
Maar zij blijft gewoon bijdragen aan onze gezondheid met veel lekkere zonneschijn en als onverslaanbare leverancier van vitamine D (wat de zon onder uw huid doet ontstaan!). En dan zijn er ook nog de zonnepanelen en de zonneboilers..
Intussen ziet ze ook, -zij het op wat eerbiedige afstand-, van alles om haar heen vliegen en steeds maar sneller.. Ook ziet ze onze aardse voertuigen versnellen en dan weer lang stilstaan. En ze schudt haar hoofd over al die haastige mensjes.
Veranderen zag ze veel en het kan haar dus niet verbazen. Want de mensheid bleef maar vernieuwen en veranderen en overleefde het steeds. Succes en ellende kwamen er bij voor. Dus echt bezorgd is ze niet over ons… De zon kan ons ook hierbij gerust stellen;  laat u door haar dus troosten en opbeuren.  Dus ga naar buiten en zoek een warm plekje.
En ik wens u maar weer veel mooi weertje toe!
9  februari  2013

L’EXCEPTION FRANÇAISE



DIE TGV’S ZIJN ZEER ROBUUST!

Ze zijn vaak al 32 jaar oud en vervoerden 2 miljard reizigers. Ze werden door Alstohm ontworpen om zo’n 30 jaar mee te gaan, en dat valt nu dus reuze mee. Maar wat nu te doen met dit onverwoestbare spul dat wel verouderd is qua comfort?  Ze worden nu meer en meer ingezet voor lowcost TGV en als extra-reserves gebruikt. Maar die goeie jongens van Alstohm krijgen toch ook hun ordertjes: zo’n 35 TGV’s worden nu besteld die alle moderne comfort hebben. Betere stoelen, betere verlichting etc. … Bijblijven is nodig… Petje af voor deze Franse prestatie, dat ook!

DE WW IN FRANKRIJK EN DUITSLAND
Kijk even naar de WW voor leidinggevenden in beide landen; uitgaande van twee niveaus van functies.
                              Frankrijk                          Duitsland

Maandsal.br.              6000                13.000             6000                13.000 euro

Premie                          384                    778                165                     165

WW-uitker.                  3020                  6161              2215                  2215

Duidelijk zat dus: in Duitsland krijgen beide salarisniveaus voor gelijke premies gelijke uitkeringen: geen verband dus met hun salarishoogte! Hoe anders is het in Frankrijk waar het verschil een factor twee is, maar ook in de betaalde premie! In Denemarken is het verschil met de Fransen nog hoger: daar krijgen ze maar 1/3 van het salaris aan WW-uitkering. Een troost is dat het hier maar gaat om ca 2,5% van de WW-ers in de groep boven de 3000 euro… Over de duur van de WW zullen we het maar niet hebben: die is in alle landen veel korter dan in Frankrijk. Het sociale paradijs is in Frankrijk, zeker weten. Maar nu blijkt dat het betaald moet worden met geleend geld… wat morgen weer peperduur kan worden.

AUTOFABRIEKEN? NIET SLUITEN MAAR WEL LEEGLOOP..

De Italianen zeiden het hardop: Fiat, Alfa Romeo en Maserati houden de capaciteit overeind om ze te gebruiken om auto’s in Italië te maken en niet in het buitenland… En nu zegt dat Peugeot en Opel ook al… En Renault onderhandelt al langer over open houden , maar… onder conditie van betere productiviteit te verkrijgen van het personeel en de vakbonden. Hun productie zakte van 2005 tot 2011 van 1,04 miljoen auto’s naar 646.000 en zijn personele omvang liep terug van 20.600 naar 9500. Dat is dus de nieuwe truc: die ook Peugeot nu al bekend maakte. Dat we daar niet eerder op kwamen; een mix van “made in…” en harder werken tegen hetzelfde salaris!

DE DIK-VERDIENENDE ARTIESTEN
Challenges inventariseerde de verdienste in 2012 van de Franse toppers voor zover ín het Franse land verdiend. Dus met verkopen van CD’s /DVD’s , met het draaien van hun muziek, met het verkopen van entreekaartjes bij tournees en hun publicitaire contracten (reclame etc.).

En dan komt, de in Zwitserland belasting betalende  Halliday weer (bijna) aan de kop. Hij is op zijn 70e terug van weg geweest…  Hij scoorde 2,5 miljoen euro! Maar de DJ David Guetta deed liefst 3,1 miljoen… en ook Myléne Farmer was erg goed bezig met haar 3 miljoen. Floret Pagny die nu weer in Florida woont en die Patagonië verliet, deed 1,4 miljoen, Bruel idem en Nolwenn Leroy de rijzende ster kwam op 1,2.  Aubert, Cabrel, Pokara zitten ook net boven de 1 miljoen. De export- top vijf zijn: Guetta 220.000 albums, M83 met 152.000, Nolwenn Leroy met 141.000, Christophe May met 135.000 en Air met 72.000. Mooi? Dat vinden artiestenverenigingen niet eigenlijk. Ze wijzen de minister van cultuur er op dat er te weinig muziek is op de publieke omroep en dat er een terugval is in de World play-lists van jong Frans talent.
Tja met die 75% ging het ook niet echt beter en verder is mogelijk het afnemende Frans-spreken ook debet. Dat zie je ook aan de grote successen van de tweetalige Quebecqois zoals Bolay, Lemay, Garou en natuurlijk Celine Dion.