Totaal aantal pageviews

zondag 10 november 2013

HET DRAMA VAN DE MIDDENKLASSERS: DE ECONOMISCHE SPIL.



We komen in deze tijden weer opnieuw achter hele fundamentele waarheden en herontdekken de nieuwe voorwaarden om welvaart te scheppen en te behouden. Te veel ouderen en tegelijk heel weinig jongeren bijvoorbeeld, dat trekt hele (vooral westerse) landen scheef. Die dure oudjes en de (steeds vaker) ook te slecht opgeleide (en niet zelden werkeloze jongeren). Dat  leidt voortdurend tot budgettaire en sociale drama’s. Maar het grootste drama is: de verdampende middenklasse in de westerse democratieën en tegelijk de opkomst ervan in de aanstormende landen… Beide verschijnselen hebben een steeds sterkere invloed op maatschappelijke en de politieke verhoudingen in landen. Dus werd het tijd om eens na te gaan wat de middenklasse eigenlijk is en wat daar nu mee gebeurt..

De ontwikkelingen in “de laag van de middenklasse”
De OECD definieerde deze klasse met : “een koopkracht van 10 à 100 dollar per dag”. En in 2030 zal dat 4,8 miljard van de wereldbevolking zijn (en was 1,8 miljard in 2009). Dus daar verandert écht wat.
De laatste 15 jaar ontdekten economen en politici pas echt dé grote betekenis van de middenklassers. Die groep tussen de rijken en de armen die nu zo in de verdrukking kwam in het westen. Ziehier wat kale cijfers over de ontwikkelingen er van in de wereld
In de VS was de middenklasse in 1970 nog 60% (van de bevolking) en die is nu gezakt tot 45%. De financiële crisis sloopte hen en hun schulden explodeerden. Ze verloren veel aan koopkracht. Dat zien we ook in W-Europa en ook heel duidelijk in Frankrijk. Deze “burgers van het midden”, verliezen de aansluiting met “boven” en vrezen te worden verzwolgen door de “arme onderklasse”..
Het gaat ómgekeerd in de opkomende landen: in Brazilië kwamen er 40 miljoen mensen de middenklasse versterken in 10 jaar en daar is het nu al 52% (!) van de bevolking. In China bestond ze voor kort niet; ze begon pas  20 jaar geleden iets voor te stellen. En nu zijn het er al 157 miljoen, en ze groeiden met 47% in omvang in maar 5 jaar. De stad Peking bestaat nu zelfs al voor 40% uit middenklassers .
In de VS en Europa is hun aantal nu redelijk stabiel; in Zuid-Amerika en Azië stijgt de omvang snel. Van 181 naar 313 miljoen in de eerste regio en van 525 miljoen naar nu 3,2 miljard (!) in Azië. Hun verpaupering, aangekondigd door Marx, kwam er dus bepaald niet… En ze was altijd, -vooral door hun relatief grote consumptie-, de motor van de groei.
Het BBP/inwoner is in Brazilië en Z-Korea nu al even hoog als in Europa. In Z-Korea zijn de middenklassers nu 53% van de bevolking en in Brazilië is het ook al 29%.

Een profiel van de drie traditionele klassen/lagen
De meeste van ons kennen ook wel een paar “representanten” maar meestal niet uit elk van die drie klassen. En ook niet zelden in de directe omgeving, als we ook tuinmannen en tegelzetters etc. meerekenen. Dus ziehier een wat “basaal profieltje” van elk van deze klassen. Én een overzicht van de recentere ontwikkelingen van elke klasse. Want het is er knap onrustig geworden en niet alleen door de “crisis”!
Middenklassers:  dat zijn natuurlijk “die middenstanders met
hun winkels en kleine servicebedrijven”, het zijn ook de lagere en middlemanagers en staffers in de industrie (productiebedrijven, banken en overheidsorganisaties). Veel winkels (behalve in de voedingssector) hebben het nu zeer moeilijk met internetkopen, veel productiebedrijven gingen naar de lage lonenlanden en ook de overheid kromp…en krimpt nog. Zie b.v. Defensie in Nederland én ook in Frankrijk!
Er is echter ook een groei in de middenfuncties in de ICT-sector en dan moet u denken aan high-tech bedrijven met hoge innovatieve inslag en zeker ook aan de biotech-industrie en zijn R&D. Dat is de top van de middengroep: de schaarse hoog-opgeleide wizzards.. Facebook, Apple, Twitter en Google zijn er fraaie voorbeelden van. Ze bedenken in de VS en het westen nieuwe producten met hun wizzards en ontwikkelaars, en laten die dan massaal maken in Azië. Dus al “hun” middenfuncties uit de productie vind je in de lage lonen landen…
De ICT-maakt ook vele “eenvoudigere administratieve jobs” in overheid en industrie “overbodig”. Een PC met goede software kan het werk vaak veel beter en goedkoper. De mensen met de lagere beroepsopleidingen, behalve in bouw- en “onderhoudssector” (tegelzetters, loodgieters etc.), zijn ook al veel minder nodig: denk maar aan de snelle robotisering.. 
Dus zijn er drie ontwikkelingen TEGELIJK aan de gang die de middenklasse doen krimpen in het “rijke westen”. De mondialisatie, de ICT-invloed en ontgroening en vergrijzing. En dat telt lekker aan! Ook in de vermindering van de fiscale inkomsten waardoor de heffingen over minder betalende worden uitgesmeerd en dus hoger worden… Frankrijk onder Hollande deed recent een gooi naar het wereldkampioenschap!
De toppers zijn zij die vaak mondiale jobs hebben, internationaal in doen en laten en zeker ook in hun bankzaken. De tientallen fiscale paradijzen zagen hun aantal groeien en hun vermogens. Het zijn zeker ook westerlingen die steeds vaker ook “gelijkgestemden”uit opkomende landen treffen. Het is een wereld “apart”  waar binnenkomen niet eenvoudig is. Zij zijn de “fiscale optimaliseerders” en zorgen ervoor dat hun bedrijven en zijzelf weinig belasting betalen. Zie nu de groeiende uittocht naar Zwitserland en België vanuit Frankrijk.
Blijft dus over: over de onderlaag, de “armen”. De echte onderkant, dat zijn om te beginnen de (veel jeugdige en oudere) WW-ers: de EU zit al op 11% WW en de VS drukte het terug nu naar iets van 6/7%. Wat vertekend is  en eerder 10% zou zijn zo zegt men. Omdat er veel WW-ers daar al niet meer zoeken naar werk! De ongediplomeerde onder hen worden fors uitgebuit (zwartwerken) en de gediplomeerden met de “kleine diploma’s” vinden gewoon geen baan meer. Ook scholen krimpen want er zijn steeds minder leerlingen. Er zijn “verloren generaties: die “van onze werkeloze jeugd die buiten de maatschappij staan en de “verongelukte” generatie van ouderen, die ontslagen werden net boven de 50 jaar…

De groeiende reuring in sommige klassen
In het westen maar ook in sommige opkomende landen gaan de ontevredenen nu regelmatig de straat op
aangevoerd door de sociale sites. . Occupy, Piratenparty, Gouden Dageraad, de Italiaanse clown, de Tea-party, etc. zagen en zien we demonstreren en pleinen bezetten. Het is een niet-homogene mix van armen/verongelukten: met een “arm” maar ook met een “middenklasse-profiel”. Zie ook de recente protesten in Griekenland, Spanje, Portugal, Brazilië, Roemenië (geval apart). Opvallend is dat de “noordelijken in de EU” nog maar weinig op straat verschenen. Frankrijk komt nu, na de rentrée, zeker ook aan beurt, nu de hervormingen er “doorheen” moeten worden gejaagd… En laten we niet (weer) naïef zijn zoals bij die “uit het niets komende Arabische revoluties”. Want dit kan zich ook in West-Europa opbouwen zeker in de zuidelijke regionen. Door het internet blijkt er plotseling de “vlam in de pan te kunnen gaan” ; mensen vinden elkaar over grote en kleine afstanden en kunnen snel een actie opbouwen van stevige omvang. Tot grote schrik van de ministers van Biza en de burgervaders. In Frankrijk zagen we al diverse ontploffingen in de suburbs/banlieu’s! Het smeult daar… 

De politieke vertaling
De middenpartijen verliezen aanhang omdat er in hun aanhang gewoon minder mensen komen. Maar ze zien ook de gelederen leegstromen naar links en rechts. Populisten
die meestal een “smal” belang vertegenwoordigen of die de ontevredenheid vertegenwoordigen, scoren niet slecht. PVV en 50+ in Nederland en nu zeker  het FN in Frankrijk…
De middenpartijen van rechts en links zijn hun ook ideologische kaders kwijt: die passen niet meer op de ontstane maatschappij. Rechts lijdt nu, want neoliberaal maakte er een flink zootje van. Links-socialisten kunnen wel erg lastig de teloorgang van hun verzorgingsstaat tegenhouden. En die WW-ers mobiliseren tegen die mateloze kapitalisten, dat leidt ook niet echt tot meer banen! Men heeft elkaar best nodig, maar in een neergang en een grote switch is het erg lastig om een passend programma te vinden. Het huidige Nederlandse kabinet is een schoolvoorbeeld van een spannende, wat taaie rechts-links samenwerking  “in het midden”. Maar staat het koren van een middenpartij à la D66,-( licht sociaal, maar zeker ook liberaal)-, nu echt te bloeien? En gaat ook in Frankrijk ”het midden van Bayrou-Borloo” nu echt scoren?

De middenklasse was altijd de grote stabilisator in een modern land! Zowel economisch: daar zitten de gezinnen met kinderen die het meest consumeren: goed voor de groei dus. Ze is vaak ook levensdoel voor de arme die daar hoopt aan te komen door hard te werken en zich (bij) te scholen. En de springplank voor hen die het grote geld zoeken en die er weg willen. De grote middenpartijen in de westerse regeringen waren de politieke zwaartepunten die soms een meerderheid haalden en nu steeds vaker met kleintjes overeind moeten blijven. Daarnaast zien we dat de oudere generaties zich kwetsbaar voelen en vechten voor behoud van hún welvaart. De middenpartijen kunnen dat niet eenzijdig programmeren dus lopen de oudjes weg naar de populisten van links en rechts. Jongeren in grote nood zien niet veel oplossingen in middenpartijen en kiezen “anders” en de oudjes lopen er, soms na een heel leven, nu weg.

Zelfs Aristoteles zei het al: Als er een grotere middenklasse is verminderen de risico’s van onenigheid en verdeeldheid… Dus geachte politici: koester uw middenklassen!

De toppers zitten nu in de tijden van de mondialisatie en snelle veranderingen best lekker: technisch, financieel en intellectueel. Ze zijn echte globetrotters en “fiscaal bijna ongrijpbaar”. Zie de moeite die veel regeringen doen om
greep op “hun rijke” te krijgen. Klokkenluiders worden zelfs betaald voor informatie over fiscale “onderduikers” in de landen die hun goed zijn gezind.
En hun aantal stijgt nog steeds snel en dat in alle landen, ook de minder rijke. Politiek zijn ze de stemmers op de meer rechtse en (super)-liberale partijen. Ze zijn zelden openlijk politiek actief maar des te meer bezig in lobby-kringen en in het subsidiëren van partijen die “hun belangen het best dienen”. Zie de grote kracht van de Amerikaanse Tea-party die door diverse puissant rijken (als de gebroeders Koch aldaar)  worden gefinancierd.

Waarheen leidt deze ontwikkeling ons?
Voor de arme landen mag worden verwacht dat de open wereldeconomie hun minder armoede en honger blijft brengen. De honger nam fors af in de wereld en dat ging in de richting van 1 miljard minder! Als we niet in protectionisme of grote oorlogen terugvallen, zullen zij het toenemend beter krijgen en blijven opschuiven naar meer welvaart.

Voor de opkomende landen is het goede nieuws, dat de democratie groeit met de groeiende omvang van deze groeiende middenklasse! Al gaat dat zelden zonder forse wrijvingen.. Want iedereen is bang voor terugval in de armoede.. Dat zien we nu ook in de onrust in Brazilië en ook Turkije, in Chili en India en ook al in Z-Afrika.
Deze landen lijken dus meer en meer de weg te gaan die de westerse landen in de afgelopen eeuw gingen. En daar loopt men in toenemende mate het risico van een snel opkomend ongenoegen in de nieuwe en mondigere middenstand als de welvaartsontwikkeling even stokt: zie nu bijvoorbeeld Brazilië.

Voor de ontwikkelde = rijke landen die bijna alle ook kampen met een dalende bevolking die ook nog vergrijst en ontgroend, en met een krimpende middenklasse, nemen de moeilijkheden om de hoge welvaart te behouden snel toe. Ze zijn bijna alle al teruggevallen naar het welvaartsniveau van 2007! En hun groei blijft zeer mager en hun schulden zijn gigantisch: Japan met 250% staatsschuld is de topper. Ze stunten ook nogal nu: zie de draaiende bankbiljettenpersen in de VS en ook Japan. Maar ook het inkopen van staatsobligaties van EU-landen door de ECB en van VS-obligaties door de FED! Wat vele experts duiden als nogal casino-achtig gedrag met enorme risico’s voor een galopperende inflatie!
Immigratie lijkt een deel van de oplossing want zonder jeugdig dynamisch talent is een moderne economie niet in de lucht te houden! Zie Duitsland dat al jaarlijks 2 miljoen hoog opgeleide tekort komt en nu al naar 1 miljoen ingenieurs etc. toegaat wat zijn jaarlijkse immigrantenstroom uit Zuid-Europa betreft!   
De huidige te hoge WW in andere westerse landen verhult nu nog hun toekomstig tekort aan jongeren, want zij alle (behalve Frankrijk!) kennen een veel te laag geboortecijfer à la Duitsland en Japan. Enkel de VS zet nog steeds de goed gerichte immigratieschuif vol open…

Voor alle landen geldt de razendsnel toenemende afstand
tussen puissant rijk en “de rest”. De VS loopt daarbij flink voorop en in Europa is het Rusland dat bij de toppers zit. De regeringen lukt het nauwelijks hier echt iets aan te doen: zie het nogal wanhopige en niet-functionerende toptarief van 75% in Frankrijk! Het grote gebrek aan samenwerking wereldwijd (wat zeker ook komt door de onbalans in de internationale institutie) is er dé oorzaak van dat de “puissant rijken” de dans ontspringen: ze zijn “grenzeloos” in hun gedrag. De financiële instellingen lijken nu meer de “baas” te zijn dan de regeringen en de internationale instellingen.
En de oorzaak van het toenemen voorkomen van supermiljardairs ligt, zoals ruim bekend, in het “kunstmatig” zakenbankieren à la Goldmann Sachs. Maar zeker ook in het vergaand liberaliseren van de regels voor kapitaalverkeer en investeerders,  de enorme beurshypes en ook het toenemend aantal écht wereldwijd opererende bedrijven van het Type Apple, Facebook etc.. Hun oprichter/aandeelhouders zwemmen in de miljarden. Dus een combinatie van veel meer liberalisering,  high-technologie-driven businesses en ook de “wereldwijde markten voor produkten à la Twitter, Facebook, Youtube zijn hier debet aan. Maar ook “die jeugdhypes op wereldschaal”: denk aan de Google-glasses en I-watches en “de laatste” smartphonehypes.
Kortom: het trefwoord is “de grote veranderingsgolf” die doet het!
Die vrijere totaal open wereld, die sterk tanende greep van overheden en de internationale gremia, die razende technologische ontwikkeling (ICT, biotech etc.) en ,last but not least, de ermee gepaard gaande mentale verandering.
Het zit dus ook “gewoon” tussen onze oren en is ook te verklaren uit die darwinistische wijsheid. De mens kan niet stilstaan en hij verandert voortdurend. De aap ging rechtop lopen en nu gaat de geëvolueerde aap nog een paar trapjes hoger in ontwikkeling. Tot hij ook de dood heeft overwonnen, zeggen sommigen. En enkele, de neo-freudianen, zeggen dat het nog steeds zit in onze oergenen: we willen vóór alles voortleven en het summum daarvan is nu eenmaal “het eeuwige leven”. En de mens voelt nu dat dit binnen zijn bereik komt! En ook daarom wil diezelfde mens zijn leven ook niet beperken tot de aardklomp en wringt zich in alle bochten om het heelal ook “aan te gaan snijden”!

Dus opnieuw:  We haven’t seen nothing yet, the most has yet to come!  


Maar,
           de zon stimuleerde ook altijd al schrijvers en poëten.  Zoals de meer locale dichter  Jules Supervielle (wat voor een naam, niet?).  Hij zij bij een bezoek aan de stad Marseille:
“Marseille sortie de la mer, avec ses poisons de Roche, ses coquillages et l’iode,
Et ses mats en pleine ville qui disputent les passants,
Ses tramways avec leurs pattes de crustacés sont luisants d’eau marine.
Le beau rendez-vous de vivants qui lèvent le bras comme pour se partager le ciel”.
(SVP: gooi dit, zo nodig, even in de vertaal-automatiek op het internet!)
Welke stad zou niet ook supertrots zijn als dat iemand over haar schreef? Weliswaar is deze poëtische schets van even geleden, het meest is er nog. Of wéér, zoals de tramway… Zij het dat de nieuwe van Bombardier-tramstellen uit Canada zijn en niet uit het franse en walloonse land. Ook een teken des tijds…

En in afwachting van uw komst naar swinging Marseille, wensen we u veel mooi weertje toe, waar u ook maar bent!

Leon de Marseille, 10 november 2013

LA POSTE VERANDERDE…



De facteur was in Frankrijk een echte baan met hoog
aanzien. Deze mens was meer dan een brieventransporteur, hij was de administratieve adviseur van het gemene volk en bracht ook niet zelden de baguettes mee voor oudere ver weg wonende dorpelingen! In de bergen waren er facteurs die te voet en met rugzak enkele dagen op pad gingen met de brieven voor de hoog wonenden… La Poste stond voor niets en dat meer dan een dikke eeuw. Maar de moderniteit sloopte haar hier en overal
ter wereld. En zo begon een enorme kaalslag in een stokoud prestigieus beroep…
Maar, “werd desondanks toch weer de oude” zegt de baas, die haar na 20 jaar “ombouwen” nu verlaat om zijn pensioen te nemen. Hij herinnert zich, met pijn, zeker de zelfmoorden sinds 2008. Toen de grote ommezwaai begon in het oeroude bedrijf dat zelden een crisis of grote verandering kende. Bailly, zo heet hij-, was voor deze job de baas van de RATP (Ile de France), ook al zo’n sociaal woelwater. Grote ombouw werd zijn specialiteit.
Hij zegt dat de 11 jaar een grote verandering opleverden en ook een veel professionelere organisatie met een totaal andere logistiek. Die nu een der modernste van Europa is en dat zonder hele grote sociale onrust.. La Poste is op pakjesgebied nu zelfs nr. 4 ter wereld en ook de 5e bank in
Frankrijk (La Banque Postale heet ze). Het bedrijf kent nu nog 267.000 medewerkers maar zo’n 49.000 minder dan 8 jaar geleden. Het is daarmee nog steeds een der grootste bedrijven van het land, met de staat als aandeelhouder. Bailly diende in zijn tijd “onder” vier ministers en hij acht de vakbonden best “verstandiger” dan vroeger... “Het begrip voor de verandering is nu veel groter”, maar, “de mentaliteit moet nog echt verder om”, denkt hij. Men heeft nu vooral goed door dat de hele service veel individueler moet zijn en minder “standaard” kan blijven dan het vroeger was.
Nu nog een punt van terechte trots: er werd niemand gedwongen ontslagen van die 50.000! , Ze gingen allemaal langs de weg van natuurlijk (en soms wat gepousseerd) , verloop… Een waar unicum in deze wereld! Dat weten we van de grote klappen bij de Nederlandse en de Duitse Post.. 
Bravo dus voor deze pionier van de modernisering. Die de overheid verkoos boven het privé-bedrijf na zijn studies op de Polytechnique en het Amerikaanse MIT.
En wat wij nu merken van de nieuwe La Poste? Eigenlijk weinig echt nieuws, al is de statige facteur nu een jeugdige zonder veel poespas of een haastige huisvrouw. Ze doen nu echt brieven in de bussen en “weg wezen”… En dat we onze “verre post”, zoals de tijdschriften uit het parijse, nog steeds
trouw zeker één dag te laat krijgen, dat heeft zelfs Bailly niet kunnen veranderen. En zo af en toe moeten we bij La Banque Postale ook wel eens expliciet herinneren aan die klantgerichtheid. Die in een fraai “tract” is verwoord dat overal aan de muur hangt… Maar dat is dus het veranderingsproject voor de volgende eeuw…. Onder een andere Bailly.
Zoekt u als toerist dus ooit die oude facteur in uw favoriete dorpje, dan weet: hij/zij ís niet meer. Maar verjaagd door de moderniteit.

zaterdag 9 november 2013

GEVALLEN BOMEN OP DE PLACE DE LENCHE



Ze ligt aan de rand van Le Panier, deze super-oude “place”
en lijkt wel een oude agora die uitkijkt op de Vieux Port. Maar haar prachtige bomen werden op 11 mei 2013 zeer gehaast omgezaagd omdat er één, zonder aankondiging, was omgevallen… De geschrokken gemeente wist niets anders te doen maar vergat het de omwonenden goed uit te leggen… Die verloren voor hun restaurantjes alle schaduw
in een dag en de woede was groot. Natuurlijk moest de gemeente iets leuks terug doen want de gemoederen liepen hoog op! Er werd meebetaald aan parasols want eten in de zomerzon is dodelijk hier… Ook kreeg men vrijstelling van gemeentelijke belastingen en , natuurlijk,  ook de belofte dat er nieuwe plataanachtige bomen zouden worden geplant. En dat gaat nu gebeuren mede onder toezicht van de stadsarcheoloog… Want als je in deze stad naast de VP een gat graaft kom je gegarandeerd iets ouds tegen. Als dat zou gebeuren is helaas de ramp voor de restaurantjes echt niet te overzien: want dan wordt er alles omgewoeld met hele kleine schopjes. En dat duurt best even dat weten diverse ongelukkige in deze stad. Daarna worden ook de terrasruimte “afgezet” omdat er ook een einde moet komen aan de voortdurende rellen over welke m2 van “wie zijn”. Nu de auto’s ook zijn weggejaagd van deze fraaie Place die is genoemd naar een oude rijke redersfamilie krijgt als extraatje ook bijna iedereen er een paar
m2 terrasoppervlak bij. Eind goed, al goed dus? Wel dat moet nog blijken als de gaten voor de nieuwe bomen worden gegraven… Een handicap is nu al dat de kweker van deze schaarse plataansoort in de Vaucluse in staat van faillissement schijnt te verkeren: dat begint dus niks goed. Dat wordt dus kaarsjes opsteken bij Notre Dame de la Garde! 

EN HET VERVOLG: BIJNA NIEUWE PLATANEN VOOR DE PLACE DE LENCHE
Het “oudste plein van Frankrijk (!)” dat geen plekje schaduw meer had krijgt nu echt zijn platanen terug! De Mairie kende haar plicht en betaalde “compensatie en organiseerde herplanting mét een bewateringssysteem. Want het moet wel vlotjes groeien natuurlijk. In de lente 2014 moeten we er weer onder kunnen zitten..
Het gaat gebeuren half november: dan komen de werkers om de oude wortels eruit te halen en daarna worden de 10 bomen herplant. Een pepinière uit de Vaucluse, die beroemd werd omdat men de “nieuwe plataan uitvond”, (namelijk een soort die niet de afgrijselijke platanenziekte krijgt die hier overal alle platanen wegsloopt), gaat ze leveren. Ook al heeft die net “surseance van betaling” moeten aanvragen…. De curator heeft echter bezworen dat er graag wordt geleverd uit de te grote voorraad..  Intussen werd door de Mairie toegegeven dat de “oude bomen” mede door de pleinrenovatie in het kader van de vernieuwing van de Vieux Port zeker ook schuld is aan de “fragilisation” van die arme oude platanen. En de vernieler betaalt, ook in Marseille. We gaan het allemaal beleven en u ziet nog wel foto’s als ze er weer staan! Tenzij dat faillissement nog roet in het eten zal gooien…  Dan verliest de zittende burgervader zeker de verkiezingen van zijn roze tegenstander Menucci! Dus die moet nu worden geschaduwd door de NSA…

zaterdag 2 november 2013

DE MENSEN ZIJN TE BANG OM ECHT OUD TE WORDEN….



Nogal wat ontwikkelingen in biotechnologie en andere wetenschappen maar ook maatschappelijke ontwikkelingen roepen veel onzekerheid en ook angst op. De “aanstormende uitdagingen” worden in diverse landen door “ethische commissies” aangepakt. Men wil advies in deze uiterst complexe zaken voordat een ook nogal onzekere, ja zelfs ruziënde en verwarde politiek, zich er mee durft te gaan bemoeien. Want de zaken gaan razendsnel, het overzicht ontbreekt en landen liggen ook echt niet meer “op een lijn”; in tegendeel! Het kan dus geen kwaad om eens wat te gaan luisteren naar mensen die al een leven lang in deze wereld werkten… Zij kunnen ons nuttige inzicht geven en nuttige tips geven. Wat hoog nodig is..

De situatie in La France
In het als tolerant bekend staande Frankrijk zagen en zagen we een fel debat en veel betogingen over het homo-huwelijk. Dit gebeurt dus in het land waar een beetje overspel als zeer gewoon wordt gezien. Grote groepen lijken “de klassieke familie, het gezin” en alles wat er mee samenhangt, sterk te willen verdedigen. De al aanwezige werkelijkheid lijkt onvoldoende door te dringen en men vervalt in hypocriet gedrag en nogal oppervlakkig gedoe. Sommigen spreken al van een ideologische conservatisme of van een al te opportuun populisme .
Al jaren werken er commissies op het gebied van euthanasie en diverse vraagstukken op het gebied van de biotechnologie, zoals de te trekken grenzen bij de manipulatie van menselijke embryo’s. In een land als China ( en in andere), zijn de meeste van deze “vraagstukken” niet het minste punt van discussie en is er al een bestaande commerciële praktijk in de biotechnologie. Die internationaal zijn diensten aanbiedt tegen forse honoraria. De kloof tussen de landen op dit gebied wordt razendsnel groter…
Wat denkt de wetenschappelijke wereld ervan?
Hoe moet een wetenschapper die dagelijks over grenzen
kijkt en steeds nieuwe mogelijkheden ziet zich nu opstellen? Ene Étienne-Émile Baulieu, die al 50 jaar in de wetenschap werkt en die vele grensverleggende zaken van dichtbij meemaakte, zegt dat hij niet zomaar wat onderzoek pleegde. Maar zich steeds richtte op zaken die “de maatschappelijke evolutie met zich mee brachten…”.  Hij zegt dus ook dat hij, in principe, tegen geen enkele vooruitgang is. Neem nu de PMA (draagmoederschap) waarover nu zo veel te doen is. Sinds de uitvinding van de contraceptieve pil is er een ander totaal tijdperk ingetreden. We weten zelfs niet meer dat ene Pincus die pil ontdekte; wat pas gebeurde in de 50-er jaren. De “automatische” gevolgen van seksuele relaties waren toen voorbij. De automatische reproductie werd vervangen door de echte kinderwens en elke vrouw kon haar zwangerschap reguleren. Gek genoeg leverde de ontdekking van de “morning-after-pil”, veel meer discussie op dan er rond de pil waren. En ondanks vele pogingen om het anders te doen zien , bleef dit medicament lang “de abortuspil”, in de volksmond. Bij adoptie is eigenlijk het enige verschil met draagmoederschap, dat de vrouw die het kind opvoedt niet
de vrouw is die het droeg. Draagmoederschap is dus eigenlijk hetzelfde; enkel het “georganiseerde” ontbreekt. Dus is hier spreken over commercieel moederschap en “kinderen bestellen” veelal nogal ongepast.
Een kind “maken” buiten het vrouwelijke lichaam is voorlopig nogal moeilijk, maar zeker niet uitgesloten. En wie zal durven beweren dat het niet uit de vrouwenschoot voortkomen later psychologisch schadelijk zal zijn? En dat dit ook het toebehoren aan voorouders en een familie ooit zal gaan belemmeren is, ook een vooralsnog ongegronde bewering.
Want behoren tot een familie is van belang, dat roots-idee is echt geen onzin. Al is eigenlijk wat morgen gebeurt, voor elk mens, veel belangrijker dan wat in het verleden plaatsvond…
De rol van de religie en de geschiedenis
Het denken dat al wat nieuw is “dus” slecht zou zijn voor de mens, is vaak een overblijfsel van ons religieuze verleden. Toen de morele autoriteit ons ook nog echt kon straffen… Het lijkt er ook soms bij wetenschappers wel eens op dat iemand vanwege een soort “onbewuste blokkering” een verkeerde weg kiest in zijn onderzoek. Ook al door die onbewuste remmingen.
Neem ook die discussies over wanneer een embryo als een mens moet worden gezien: ze  zijn meestal onnavolgbaar. Het antwoord is afhankelijk van de religie die er over spreekt.. Terwijl het punt één toch een zaak is van maatschappelijke aard en zeker van de ouders. Als twee mensen besluiten een kind te willen, dan is er het begin van een nieuwe wezen. Deze wens tot een afstammeling uit liefde voor elkaar is eigenlijk belangrijker dan al het andere…
Geloven in een hiernamaals blijkt ook steeds lastiger te zijn, zolang je niet begrijpt waarom je er eigenlijk bent. Waarom blijft de eerste de beste steen langer op aarde dan de mens? Voor een wetenschapper is dat het ergste: het niet kunnen begrijpen hoe het echt zit! Dat is voor hen onverdraaglijk.        
De wetenschap kan ook niet verklaren waarom die vooruitgang er al vele eeuwen en ook “niet rembaar” lijkt. Ondanks de enorme toename van die wetenschap zelf snappen we nu nog nauwelijks iets van de menselijke hersens. Wat eigenlijk ook nogal buitengewoon is.
Het ouder worden van de menselijke hersens is waarschijnlijk al over 10 jaar te voorkomen. Dus dat negatief denken om heel oud te worden: zoiets als 120 jaar of zo, zal dus echt moeten veranderen. Zou men daarom ook te weinig geld geven aan het Alzheimeronderzoek? Want de kans om het te krijgen is echt een op drie, na je 85e jaar! Als er slechts 100.000 mensen zouden zijn die daar jaarlijks10 euro aan zouden geven,  zou men veel sneller kunnen verder komen.
De overheid heeft meestal meer geld over voor het nú dan voor mórgen. Een trottoir repareren levert meteen veel meer op, dan een onderzoeker geld geven voor dingen van “overmorgen. De mensen lijken ook wel uitgeblust”… Maar waarom zou er nu, zelfs na driehonderd jaar vooruitgang, niet nog veel meer geld voor wetenschap kunnen komen?
Wetenschap, ethiek en ideologie…
Vrijheid (Liberté) en broederschap (Fraternité), zijn zaken die best ook tellen in de wetenschap. Maar met  die “gelijkheid, die “égalité”, zit het best lastig. Want die is strijdig met de wetenschappelijke werkwijze en opvattingen. Wie een goed voorbeeld zoekt wat betreft moed om “alles aan de orde te durven stellen”, moet eens bij good old Shakespeare te rade gaan. Die durfde dat echt in zijn dagen! Hij was op dit punt een waar fenomeen.
Maar, als je dan leest wat ene prof. George Church ons “belooft”, dan  schrik je toch echt wel even. Er staat ons, beweert hij, nog enorm veel te  wachten. Deze Church was vanaf 1980 in Boston dé autoriteit van het toen nieuwe
DNA-onderzoek; dat vele toen al “utopisch” noemden. En nu legt hij de wereld uit dat het mogelijk zal zijn om de Neanderthaler mens van 30.000 jaar geleden terug te “her-scheppen”. Dit sloeg in als een enorme ketterij en andere vinden dat zoiets nergens toe zou dienen.
Church zegt ook dat onze voorvaderen zich ooit helemaal geen raad wisten met epidemieën en met de ontregelingen van het klimaat. Hij waarschuwt ons ook tegen een “tekort aan diversiteit”, dus voor een “monocultuur”. Monocultuur is, -dat weten biologen-, vaker oorzaak geweest van uitsterven van soorten dieren en zelfs van groepen mensen en hele volken. En, door de Neanderthaler weer te “herscheppen”, zouden we daar iets effectiefs tegen kunnen ondernemen. Dat is echt zijn idee. Natuurlijk zouden we er dan wel meerdere moeten hebben, die ook hun identiteit zouden moeten kunnen ontwikkelen. Dus zou er een nieuwe neo-neanderthaler-cultuur moeten komen, die dus ook een
nieuwe politieke groep zou kunnen opleveren… Dat is nog eens wat anders dan “de wolf en de beer weer uitzetten” in streken waar die was verdwenen!
Want, zegt hij, als we wat bruikbaar DNA-materiaal van de Australisch pre-neanderthalers zouden vinden (van 2 miljoen jaren geleden); dan kan dat echt. Immers DNA kan wel een miljoen jaar “bruikbaar” blijven. En dat zou je dus zelfs kunnen vinden op fossiele botten.
Dat DNA moeten we dan, volgens de synthetische biologie,  in tienduizend “stukjes” afbreken en weer synthetiseren. En dan in een stamcel planten. Dat moeten we dan vele malen herhalen, om dichtbij die Neanderthaler te komen. En die cellen moeten dan weer in een baarmoeder worden voldragen tot een “nieuwe mens” (eentje van heel vroeger). Of we doen die cel in de uterus van een chimpansee en beginnen dat herscheppen dus nog wat verder terug…
Zo kunnen we bestuderen hoe onze eigen ontstaansgeschiedenis is verlopen… We brengen dan eigenlijk ónze evolutie op een weg, die door toeval etc. nog niet eerder werd gegaan en die ons dus nu grote (ook positieve) verassingen zou kunnen doen beleven…
Ziehier “de droom” van een 58-jarige pionier van de synthetische biologie, Die hij uitte in zijn boek: “Regenesis. Hoe de biologische synthese de natuur en onszelf zal doen heruitvinden”.  
Een wat extreme droom?
Nou om ons eens echt te wijzen op wat “zijn vak” kán gaan brengen is dit idee eigenlijk een prima voorbeeld. De mens kan de schepping dus zo maar “overdoen”, wat die creationisten toch de schrik van hun leven moet bezorgen. En zelfs “de evolutionaire” onder ons, wat stil doet worden. Die weg van enkele miljoenen jaren, die begon bij de eerste geëvolueerde aap, dus gewoon nog eens “overdoen”. “Jules Verne revisited” en dat dan in een echte moderne jas!
Dus wat Church betreft:  “Die Neanderthaler mens? Wel die kan er morgen weer zijn!”
In zijn boek staat natuurlijk nog veel meer interessants. Zoals dat alle informatie die op de wereld bestaat, kan worden opgeslagen in niet meer dan 4 gram DNA. Het lukte namelijk zijn groep onderzoekers om 700 tera-octets aan info in één mm2 DNA te stoppen. Zelfs het bewaren daarvan is op bijzonder veilige manier mogelijk. Leg het maar gewoon ergens neer, in de woestijn of een bos; en 400.000 jaren later is het gewoon nog “bruikbaar”. Zijn onderzoeksgroep “schreef” ook al met een printer DNA-fragmenten op een glasoppervlak  door de normale binaire 0 en 1 codering om te zetten in nucleotiden-reeksen (gecomponeerd uit vier elementen (adenine, thymine, cytosine en guanine). Daaraan werd vervolgens een code aan toe gevoegd. En toen kon die info ook worden teruggelezen met behulp van een DNA-analyse-apparaat en een computer!
En, voegt hij hier nog, wat provocatief, aan toe: die Neanderthaler had een veel grotere schedel dan wij hebben en was mogelijk ook veel intelligenter dan wij nu zijn… Suggestief zat, deze opmerking.

Een bescheiden epiloogje
Wie lang op de aardkloot blijft maakt veel mee. Omdat we er steeds langer blijven én het ontwikkelingstempo enorm is versneld, wordt die stroom van veranderingen een soort van “kletterende waterval”. Waardoor ons veranderingsvermogen, onze souplesse en ook ons incasseringsvermogen/tolerantie niet weinig worden beproefd.
Maar er is ook een factor waarover men zelden iets hoort. Als je tot de wereldtop behoort als land ben je ook aangesloten op die veranderingsstroom. Wordt je als land oud en grijs en zonder jeugdigen, dan zak je langzaam maar zeker af en daalt in de toplist. Niet op de laatste plaats ook omdat je welvaart sterk kan achter gaan blijven… Zie Japan en het toekomstige Duitsland, die daar nu al (of zeer binnenkort) mee zullen worstelen.
Ook omdat welvaart is een voorwaarde voor “bijblijven”  en dus uiteindelijk ook voor “langer leven”. Want alles wat ons langer doet leven kost geld en dat moet er dus ook zijn om te kunnen meeprofiteren. Als je het met opzet negatief wil formuleren zou je moeten zeggen: wie economisch afhaakt zal ook qua levensverwachting gaan afhaken…  En zo lost zich het probleem van een te duur verzorgingsbudget van te grijze landen eigenlijk  “vanzelf” op. Immers als de mensen korter leven dan is er ook geen dure verzorging meer nodig.
Dus is er best een probleem als wij westerlingen “ons enorme vergrijzings-ontgroeningsprobleem” niet snel afdoende oplossen. En dan krijgen we ook gauwer minder gezeur over te hoge verzorgingskosten te lage pensioenen etc.
Dus dat huidige probleem met die “baby-boomers” ; dat is al
begonnen met zichzelf op te lossen… En wie heeft dat dan “allemaal weer gedaan straks”? Wel wijzelf, omdat we niet meer “wisten” hoe je een bevolking goed houdt qua samenstelling of omdat we kindertjes niet meer zo graag opvoedden en omdat we immigranten ook liever niet zagen arriveren.
Lijkt me een leuk onderwerp voor een debatje in de 2e kamer tussen PVV, PVD, SP, 50+  en “de anderen”. Op dat moment gaat het dan eindelijk over een echt groot probleem voor Nederland. En dat kun je niet wegzwammen met wat slappe praatjes à la populisten: want dat gaat echt niet!
We moeten hopen dat we zo’n debat snel gaan meemaken. De kans daarop wordt groter: want in het kielzog van het pensioen- en zorgdebat volgt vanzelf… het demografische debat. Zeker weten! In Tokyo is er al langer paniek (mede door zijn super staatsschuld van 235%), in Berlijn is men ook al redelijk nerveus maar in Den Haag is men nog in het “zeurstadium”.
Als men dan iets heeft gevonden op dit demografische probleem van allure, wacht ons en onze politici de discussie over “al die ethische items” waarvan er enkele eerder werden genoemd. U zult met me eens zijn dat die echt veel hoofdbrekens zullen vormen voor hen die er namens hun fractie over zullen moeten oreren. Dan gaat het eens écht over iets essentieels!
Als u van deze gedachte ook zo schrikt als ik deed, dan voelen we beide dat er iets wringt in Den Haag én zeker ook bij ons die dat Den Haag bij elkaar zetten in de stemhokjes… Intussen gaat het op diverse plaatsen in de wereld razendsnel verder, daar wacht men niet op die “sturende politiek”. En dus wordt de westerse politiek over een tijd keihard geconfronteerd met vele feitelijkheden die grote schrik opriepen. Dan is er dus dat moment van “ce fait accompli”! En ligt er weer “een factuur” van een te laat reageren. Die zoals altijd door ons moet worden voldaan natuurlijk. Wat natuurlijk terecht is in een democratie waarin het volk elke vier jaar (en meestal korter!) zijn vertegenwoordigers kiest… Als dán zou blijken dat het weer niet goed is gelopen, -net zoals met die bergen schulden die we samen ook in jaren bij elkaar feestten-, dan heet het: “vluchten kan niet meer” en “gedane zaken nemen geen keer”. Ik vertel u geen nieuws.
           
Hoe dan ook: het komt altijd weer “best voor elkaar”. Want het onvermijdelijke is steeds opnieuw: die aanstormende realiteit, waarop we vaker nogal panisch moesten leren omgaan.
Elk mens zal, hoe en wanneer dan ook, daar mee móeten leren leven. Dat was altijd zo en dat verandert in elk geval niet.. En dat is onze enige zekerheid én ook die dat “de mensheid al honderdduizenden jaren redelijk goed wist te overleven”. Of bent u een andere mening toegedaan? Wel dan moet u snel van politieke partij (of land?) gaan wisselen.   

Maar,
           de NASA koos al drie asteroïden om in de komende 10 jaar te gaan “bezoeken” als die langskomen vliegen. Helaas weet niemand welke op de lijst staan ook de zon dus niet. Immers dat is geheim, die ruimtesamenwerking heeft haar grenzen… Wel weten we wat de keuzecriteria zijn:  7 à
10 meter diameter, ca 500 ton zwaar en orbit XXXX (=geheim…). Nu maar hopen dat het lastige Congress de centjes fourneren wil… Na die “shutdown” is niets meer echt zeker!
Echte ruimte-gossip is die bewering van ene Dave Stevenson van Calif. Institute of Technology, dat de aarde de maan heeft gestolen van… Venus! Door gewoon wat meer zwaartekracht toe te passen…  Maar vakgenoten geloven dat nog niet zo en zeggen dat de maan ontstond toen er een grote botsing was tussen de aarde en een ander hemellichaam.  Daarom lijkt de maan qua samenstelling ook zo op de aarde, zeggen ze er nog bij. Maar Stevenson wijst hen op onvolkomenheden in die theorie en herinnert er aan dat meteorieten die van Venus kwamen, ook zo sterk op de aarde leken…
Intussen zullen de chinezen einde dit jaar hun sonde “Change3” op de gaan maan deponeren. Deze weegt 120 kilo en beweegt zich op zes wielen. Hij zal in zes maanden 10 km reizen daarboven. En met radar ook de ondergrond onderzoeken tot op 30 cm diepte.  Ook heeft ie een camera en een spectrometer om stukjes maan ter plekke te onderzoeken…
Het is maar wát drukjes daarboven omdat iedereen haantje de voorste wil zijn: een typisch menselijke eigenschap.
We zullen het wel weer zien en horen en intussen moet u de laatste herfst-straaltjes van de zon wel opvangen; want de winter komt er echt aan.
Dus ga naar buiten en ik hoop dat u daar vaker mooi weertje zult vinden om nog wat rustig na te kunnen denken over “waarheen we allemaal gaan”…


1  november 2013

HET KERSTFEEST VAN DE MOSLIMS



Het heet wat anders, namelijk Aïd el-Kebir wat gewoon betekent:  “het grote feest”. Het is altijd eind oktober: de dag wordt door de planetenstand bepaalt, zoals steeds in de islam. Het lijkt best op “ons” kerstfeest omdat het ook zeer familiaal is: men viert het samen, het is zeer feestelijk en alles wordt gedeeld. Het herinnert, -religieus gezien aan het
(bijna)-offer van Abraham (Ibrahim) uit de Bijbel en de Koran-, die uit respect voor Jahweh zijn zoon wilde offeren. Een joods-christelijk ook bekend verhaal, dat overigens vroeger ook in die gemeenschappen groots werd gevierd.
Let wel: dit (religieuze) feest wordt ook volop door niet-praktiserende moslims gevierd net als wij dat zien (bv bij de katholieken), met Kerstmis. Aïd is religieus voorgeschreven, maar het daarbij offeren van een schaap is dat niet. Bijvoorbeeld niet voor hen die er niet de middelen voor hebben. Toch is dat bij de moslims een brede traditie geworden. Zoals die kalkoen in de VS op Thankgivingsday..
Het is ook verbonden aan het Aïd el-Adha: de pelgrimstocht naar Mekka die ook een der vijf islampijlers is. De moslims die Mekka niet (kunnen) doen, moeten wel vasten op de
negende dag om een dag later ook dit offerfeest te vieren. Een imam uit Marseille vertelt dat het feest ook hier onder de moslims zeer populair is, ook bij de jongeren, maar dat de laatste minder hechten aan het slachten van dat schaap.
Het ritueel correct slachten van dat schaap is in Marseille (en elders in Frankrijk) niet eenvoudig. In Parijs is er dit jaar nog maar één slachthuis open vanwege de hoge eisen; vorig jaar waren er dat nog zeven! Mede vanwege de massaliteit van dat slachten en zeker ook de vele Franse voorschriften. Dus gaan er nogal wat moslims naar hun geboortegrond om het
feest te vieren: de familie aldaar koopt dan “hun” schaap en laat dat volgens de riten slachten. We zien hier dan ook zeer vele met die giga-ferries vertrekken rond deze tijd naar Algerije, Tunesië en Marokko, uit de havens van Marseille.
Die riten zijn nogal in discussie met name het laten leegbloeden van het dier, dat in onze beschaving wreed aan doet. Net als dat kosher slachten bij de joden. Maar in de moslimbeleving is dat niet zo: het dier wordt met veel respect verzorgd, het mag het scherpe mes ook niet zien en het doorsnijden van de keel moet snel en zeer precies (en niet pijnlijk zegt men..) geschieden. Dus er is voor hen absoluut geen sprake van enig dedain voor het beest! Integendeel. Het beest wordt ook in zijn geheel opgepeuzeld:  kop en hersens worden met kikkererwten klaargemaakt en de darmen in een tomatensaus met paprika met courgettes en
meiknollen (navets). Dit wordt op dag één allemaal opgegeten. De tweede dag wordt de rest gekookt en opgegeten: de hele dag werken de vrouwen er aan in de keuken en ze serveren 's avonds dan de cous-cous. Daarna eet men ook veel patisserie.
Bij het feest hoort ook het uitdelen van wat je hebt en het geven van aalmoezen aan de armen. Ook al een pijler van de islam. De “Secours Islamique” ( de islamversie van de Secours Catholique hier) kun je desgewenst ook betalen om zo ook een schaap te doneren aan een arme familie. Dat
gebeurt in Frankrijk voor meer dan 60.000 moslim-gezinnen. Dit jaar in Marseille geeft een moslimvereniging ook 70.000 euro van 800 donateurs aan arme moslims in Birma, Bangladesh en Gaza.
Alle religies kennen hun tradities en riten en die van de moslims zijn naast religieus ook sterk cultureel bepaald. Net als de katholieke processies in Italië of Spanje. En denk ook aan het Spaans-franse stierenvechten waar ook veel over te doen is en waaraan men zeker in Z-Frankrijk sterk vasthoudt. Nog sterker dan dat in Spanje het geval is: vraag het ze maar in Arles en Nimes!
Omdat het joden- en ook het christendom uit het MO stammen waren er ook altijd vele gewoonten van joodse en islamitische komaf daar te vinden. Abraham is ook niet zomaar de stamvader van zowel de joden als de moslims! Al merken we daar niet echt heel veel meer van… Maar ja dat komt “in de beste families voor”, zeggen we dan graag met wijsheid.

DE GROTE (VOEDSEL)VERSPILLING EN NOG MEER..



Mathusius was heel bang dat de aarde te vol zou stromen met steeds meer mensen en riep op tot bevolkingsvermindering: zijn succes was zeer bedroevend. De voorspelde verhongering bleef echter uit en we kwamen sinds hij predikte zelfs uit op zo’n 3x toename van de wereldbevolking! En in Japan en ook West-Europa zijn er nu zelfs: te wéinig kids! Ongelofelijk niet?
Waarom zat hij er dan zo naast vraag je je af? Wel: hij kon niet weten dat wij met kunstmest, onkruidbestrijding en andere methoden/middelen per hectare een veelvoud produceren van wat er eerder kon. En met genetische veranderingen werd (en wordt) dat nog veel meer! Dus los van enkele lokale tekorten: eten is er echt zat! Ook kon hij niet weten over condooms en pillen, hoge welvaart én zeker ook hoger opgeleide vrouwen… Dat hielp pas echt!
Overigens: ook water is er eigenlijk genoeg: de ontzoutingstechniek is nu ver gevorderd, de mensen gaan voor 80% en meer in de grote steden wonen en daarvan liggen er vele … aan zee! En de zon zorgt voor de nodige
energie voor het ontzouten… Dus los van lokale fricties, die best ook ernstig kunnen zijn, is er globaal water zat. De technologie, het geld én eerlijker delen moeten de lokale problemen doen verdwijnen.
Toch is er nu in Frankrijk een regeringsactie om de voedselverspilling aan te gaan pakken.  Van fruit en groenten gaat nu wereldwijd de helft (!!) om zeep vóór consumptie: Frankrijk alleen smijt per jaar 7 miljoen ton eten in de vuilnisbak… Vis en zeevoedsel gaat wereldwijd ook
voor 35% op de vuilnis en voor granen ligt dat ook zo.  Een Fransman gooit jaarlijks 20 kilo eten weg waarvan 7 kilo nog in de verpakking! En dat is ook ca. 400 euro per gezin per jaar! In de winkels worden ook nog eens 2 miljoen ton weggegooid en in de restaurants ook nog eens 1,5 miljoen ton…
 Dat moet en kan anders en ziehier hoe. Geef het niet-verkochte tijdig aan de armen, maak kleinere verpakkingen, doe wat minder spastisch met die “data” en
maak ook de porties in publieke kantines (bv op scholen) kleiner…  Vries thuis ook het overgeblevene in voor later, bewaar restjes in de koelkast en verwerk ze later. En geef wat u echt over heeft gewoon aan uw buren.
Voor de sceptici: de honger in de wereld liep in 10 jaar ferm terug, de hogere opleiding van vrouwen in landen leidt snel tot lagere geboortecijfers (in de Maghreb lijken die al langer op westerse cijfers!) en die trend is er algemeen. Europa gaat ook steeds sneller TERUG in bevolkingsomvang! Dus niemand hoeft echt bevreesd te zijn voor de 10 miljard die we eind 21e eeuw gaan halen. Want er kan nog veel meer en de toename van de bevolking komt op den duur eerder van langer levende mensen dan van meer geboorten.
Wel, is dat geen goed nieuws? U ziet het dus: weer een profeet (Malthusius), die flink in de fout ging omdat hij de

mensheid flink onderschatte wat zijn technologisch kunnen betreft. En zeker in het ontwikkelingstempo daarvan. De vooruitgang in het verleden en in de toekomst (op medisch en biotechnologisch gebied) was en wordt nog veel gigantischer! Het bijna eeuwige leven gloort aan de horizon… Dus houdt moed, al moeten we ook die wetenschappers soms wat remmen die denken dat ze klimaat etc. nu al bijna perfect in een computermodel hebben gevangen. En dat ze dus ons toekomstige klimaat kunnen uitrekenen! Dat is pure arrogantie en zeer onwijs: de wetenschap moet de politiek en de mensheid helpen en ons niet belazeren om opportune redenen!
En dan nog dat energietekort? Wel door isolatie kan in het koudere westen wel 30% worden bespaard; hierbij gaat het vooral om gas.. Maar pas dus ook op dat schaliegas dat op veel plaatsen in de bodem zit.. De huidige gasprijs is dan ook dálend! ! Het stikt ook weer van de (zeer goedkope
Amerikaanse en Chinese) kolen, en van dat schaliegas en de –olie. Als we het opslagprobleem beter oplossen is die duurzame energie nog beter in te zetten EN nog goedkoper ook. Dan halen we best 2060 of zo en wie weet zal ons dan de kernfusie uit Caderache zal helpen. Als dat lukt (de
kwestie is nog die van de materiaalontwikkeling!) is er onbeperkt energie op de wereld… Stelt u het zich eens voor! Eindelijk zou dan de grootste oorzaak van twist en nijd zijn verdwenen en we houden dan enkel de
(vele..) menselijke zwakte over… Dus:  die vechtpartij over wie de baas mag zijn, wie het beste geloof of ideologie heeft en wie “de betere en de achterlijke mensen zijn”. Dat oplossen zal dus veel lastiger worden dan al dat andere, daar kunnen we nu al wél zeker van zijn!